Seans odasında sıkça karşılaştığım bir durum vardır: Bayanlar, diğerlerinin duygusal istikrarını korumak ismine kendi ruhsal alanlarını feda ettiklerinde, bunun bedelini yorgunluk, tükenmişlik ve duygusal boşalma ile öderler. Toplumsal cinsiyet rolleri ise bu görünmeyen emeği ‘kadın olmanın doğal bir parçası’ olarak sunar. Fakat gerçekte bu, bireyin içsel kaynaklarını tüketen ve zamanla öz algısını zedeleyen kronik bir ruhsal yük haline gelir.
Araştırmalar, bayanların erkeklere göre daha fazla duygusal iş yaptığını ve bunun bilhassa tükenmişlik, korku ve depresyon üzere ruhsal sıkıntılarla temaslı olduğunu ortaya koymaktadır (Brotheridge & Grandey, 2002; Erickson & Ritter, 2001). Bu durumun birkaç değerli sebebi vardır:
Toplumsal Cinsiyet Rolleri: Kadınların ‘bakım veren’ ve ‘duygusal dengeyi sağlayan’ rolleri, kültürel olarak içselleştirilmiştir. Bu da bayanların kendi muhtaçlıklarını geri planda tutmasına neden olur.
Duygusal Emek ve İş Hayatı: Özellikle sıhhat, eğitim, müşteri hizmetleri üzere insan odaklı alanlarda çalışan bayanlar, yalnızca işlerini yapmakla kalmaz; birebir vakitte karşı tarafın memnuniyetini sağlamak için hislerini da yönetmek zorundadırlar.
Özel Hayatta Görünmeyen Efor: Ev içindeki sorumlulukların yanı sıra partnerin, çocukların ve aile üyelerinin duygusal gereksinimlerini karşılamak, daima ‘ulaşılabilir’ olmayı gerektirir. Bu da bayanların kendilerine ayırdığı vakti kısıtlar.
Psikolojik açıdan, duygusal iş ‘yüzeysel rol oynamak’ (surface acting) ve ‘derin rol oynamak’ (deep acting) olarak ikiye ayrılmaktadır. Yüzeysel rol yapma, bireyin hissetmediği hisleri göstermesidir; derin rol yapma ise hislerini nitekim değiştirerek karşıya yansıtmasıdır. Her iki metot de uzun vadede zihinsel yorgunluk ve kimlik aşınmasına neden olabilir.
Sonuç
Duygusal emek, bayanların ömründe çoklukla göz gerisi edilen fakat derin izler bırakan bir ruhsal yük taşır. Bu durum, sadece ferdî ruh sıhhatini değil; alakaları, iş performansını ve genel hayat memnuniyetini de tesirler. Bir psikolog olarak gözlemim, kadınların birçok vakit bu görünmeyen emeği ‘normal’ olarak kabul ettiğidir. Halbuki ki bu, hem şahsî hudutların hem de ruhsal yeterlilik halinin ihmal edilmesine yol açar.
Toplumsal farkındalığın artması, iş yerlerinde duygusal iş yükünü azaltmaya yönelik siyasetlerin geliştirilmesi ve bayanların kendi duygusal sonlarını koruyabilmesi hayati değerdedir. Bayanlar, oburlarının duygusal dünyasını uygunlaştırmak için kendi ruh sıhhatlerini feda etmek zorunda değildir. Duygusal emeğin görünür kılınması, yalnızca bayanların değil tüm toplumun ruhsal refahı için bir zorunluluktur.
Kaynakça
Hochschild, A. R. (1983). The Managed Heart: Commercialization of Human Feeling. University of California Press.
Brotheridge, C. M., & Grandey, A. A. (2002). Emotional labor and burnout: Comparing two perspectives of “people work”. Journal of Vocational Behavior, 60(1), 17–39.
Erickson, R. J., & Ritter, C. (2001). Emotional labor, burnout, and inauthenticity: Does gender matter?. Social Psychology Quarterly, 64(2), 146–163.
