Toplumsal Medya, Kıyaslama ve Benlik Algısı: Narcissus’un Yeni Havuzları
Sosyal karşılaştırma teorisi, bireylerin kendilerini kıymetlendirmek için başkalarına
baktığını öne sürer. Fakat toplumsal medya, seçici sunumlar, filtreler ve kurgulanmış
anlatılarla bu karşılaştırmayı çarpıtır. Deneysel çalışmalar, toplumsal medya kullanımının
akabinde artan kıskançlık, depresif his ve hayat tatminsizliği bulmuş; buna karşılık
maksatlı ve hudutlu kullanımlar daha olumlu tesirler sağlayabiliyor. Ayrıyeten “sosyal medya
detoksları” kısa vadede ruh halini düzgünleştirirken, uzun vadeli ve sürdürülebilir davranış
değişikliği daha karmaşık.
Uygulamada teklifler şunlar olabilir: takip ettiğiniz hesapları sık sık gözden geçirmek;
karşılaştırmaya yol açan içeriklerden uzaklaşmak; olumlu ve gerçekçi rol modelleri takip
etmek; toplumsal medya kullanımını günlük tecrübelerinizi paylaşmak yerine ilişki kurma
hedefli sınırlamak. Terapi ortamında, bilişsel tekrar çerçeveleme teknikleri (ör. “o
gönderi tüm gerçekliği yansıtmıyor”) ve kendilik şefkati çalışmaları (self-compassion)
kıyaslama gerilimini azaltmada tesirlidir.
Toplum seviyesinde, toplumsal medya platformlarının algoritmik dizaynlarının psikolojik
tesirleri üzerine artan bir farkındalık oluşuyor. Kullanıcıların kendi hudutlarını belirlemesi
değerliyken, platformların sorumluluğu ve düzenleyici çerçeveler de tartışılmalı. Özetle,
toplumsal medya çağdaş benlik algımızı yine şekillendiriyor; akılcı kullanım ve psikolojik
savunma stratejileri bu yeni havuzda boğulmamak için gereklidir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
