Panik Atak Nedir? Belirtileri Nelerdir ve Panik Atak Anında Ne Yapılabilir?

Panik Atak Nedir? Belirtileri Nelerdir? Panik Atakla Baş Etme Yolları

Panik atak, kişinin birdenbire ortaya çıkan ağır dehşet yahut ağır bedensel tasa yaşadığı bir durumdur. Birden fazla vakit kişi gerçek bir tehlike olmamasına karşın güya hayatı tehdit altındaymış üzere hisseder. Bu durum çoklukla birkaç dakika içinde süratle yükselir ve bedensel belirtilerle birlikte epeyce sarsıcı bir tecrübe haline gelebilir.

Panik atak yaşayan birçok kişi birinci atağında kalp krizi geçirdiğini, bayılacağını ya da denetimini kaybedeceğini düşünebilir. Lakin panik atak, birçok durumda bedensel olarak tehlikeli değildir; daha çok hudut sisteminin çok alarm vermesiyle ortaya çıkan bir gerilim reaksiyonudur.

Panik atak tek başına yaşanabilen bir durum olabileceği üzere kimi şahıslarda tekrar eden ataklarla birlikte panik bozukluk ismi verilen bir tabloya da dönüşebilir.

Panik Atak Sırasında Neler Olur?

Panik atak sırasında beynin tehdit algılama sistemi gereğinden fazla aktive olur. Beynin bilhassa dehşet ve tehdit algısında rol oynayan bölgeleri, gerçek bir tehlike olmasa bile bedeni “savaş ya da kaç” moduna geçirir.

Bu süreçte:

• Kalp daha süratli atmaya başlar

• Solunum hızlanır

• Kaslar gerilir

• Adrenalin artar

• Dikkat büsbütün tehdit algısına yönelir

Bu fizyolojik değişimler aslında bedenin kendini muhafaza sisteminin bir kesimidir. Lakin panik atakta bu sistem yanlış alarm verir.

Panik Atak Belirtileri

Panik atak belirtileri bireyden bireye farklılık gösterebilir. Fakat en sık görülen belirtiler şunlardır:

Fiziksel belirtiler

• Çarpıntı yahut kalp atışlarını güçlü hissetme

• Nefes darlığı yahut boğuluyormuş üzere hissetme

• Göğüste sıkışma yahut ağrı

• Baş dönmesi yahut sersemlik hissi

• Terleme

• Titreme

• Mide bulantısı

• Eller ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma

• Sıcak basması yahut üşüme

Psikolojik belirtiler

• Kontrolünü kaybedeceği korkusu

• Ölüm korkusu

• Bayılacakmış üzere hissetme

• Gerçeklikten kopma hissi (derealizasyon)

• Kendine yabancılaşma hissi (depersonalizasyon)

Panik atak çoklukla 5–20 dakika içinde en ağır düzeyine ulaşır ve daha sonra yavaş yavaş azalır. Lakin kişi yaşadığı ağır tecrübe nedeniyle uzun mühlet kendini yorgun ve huzursuz hissedebilir.

Panik Atak Neden Olur?

Panik atakların ortaya çıkmasında birçok faktör rol oynayabilir:

• Yoğun gerilim ve hayat olayları

• Travmatik deneyimler

• Uzun müddetli kaygı

• Bastırılmış duygular

• Uykusuzluk ve çok yorgunluk

• Kafein yahut kimi hususların çok tüketimi

• Genetik yatkınlık

Bazı bireylerde panik atak bariz bir neden olmadan da ortaya çıkabilir. Bu durum birçok vakit kişinin gerilim yükünün uzun mühlet birikmesiyle bağlıdır.

Panik Atak Sırasında Neler Yapılabilir?

Panik atak yaşayan kişinin en değerli gereksinimi hudut sistemini yine sakinleştirmektir. Bunun için kimi kolay regülasyon metotları epey yardımcı olabilir.

1. Nefes Düzenleme: Burundan 4 saniye nefes alın. Nefesi 2 saniye tutun, Ağızdan 6 saniyede yavaşça verin. Bu formda birkaç dakika nefesi yavaşlatmak hudut sisteminin sakinleşmesine yardımcı olur.

2. Vücudu Topraklama: Etrafınızda 5 farklı şeyi görün… 4 farklı şeye dokunun, 3 farklı sesi duyun, 2 farklı kokuyu fark edin, 1 şeyi tadın.

Bu metot beynin tehdit algısından uzaklaşıp mevcut ortama yönelmesine yardımcı olur.

3. Vücudu Rahatlatma: Kaslar panik sırasında gerilir. Bu nedenle kas gevşetme antrenmanları yararlı olabilir. Omuzları birkaç saniye sıkıp bırakmak, Ellerle yumruk yapıp gevşetmek, Boynu yavaşça sağa sola çevirmek, Bu küçük hareketler bedenin gevşeme sinyali almasını sağlar.

4. Kanıları Yine Çerçevelemek: Panik atak sırasında zihinde çoklukla şu kanılar ortaya çıkar:

• “Kalp krizi geçiriyorum.”

• “Bayılacağım.”

• “Kontrolümü kaybedeceğim.”

Bu noktada kişinin kendine şu hatırlatmayı yapması yardımcı olabilir:

• “Bu bir panik atağı.”

• “Vücudum alarm veriyor ancak bu süreksiz.”

• “Birazdan azalacak.”

Bu tıp düşünsel düzenlemeler panik döngüsünü zayıflatabilir.

5. Günlük Hayatta Hudut Sistemini Desteklemek

Panik ataklarla baş etmede günlük hayat alışkanlıkları da kıymetlidir. Sistemli uyku, kafein tüketimini azaltmak, tertipli fizikî hareket, nefes ve gevşeme antrenmanları, hisleri tabir etmek, toplumsal destek

Sinir sistemi nizamlı olarak rahatlama tecrübesi yaşadığında panik atakların sıklığı da azalabilir.

Ne Vakit Profesyonel Dayanak Gerekli?

Panik ataklar birtakım durumlarda kişinin hayat kalitesini önemli formda etkileyebilir. Aşağıdaki durumlarda bir uzmandan dayanak almak yararlı olabilir:

• Panik atakların sık tekrar etmesi

• Atak yaşama korkusu nedeniyle birtakım ortamlardan kaçınmak

• Sürekli tetikte hissetmek

• Günlük ömrün etkilenmesi

• Uyku ve fonksiyonellikte besbelli düşüş

Bu durumlarda psikoterapi süreci panik döngüsünü anlamak ve hudut sistemini tekrar düzenlemek açısından epeyce yardımcı olabilir.

Travma terapileri, bilişsel davranışçı yaklaşımlar ve his düzenleme temelli çalışmalar panik atakların altında yatan düzenekleri ele almayı maksatlar.