Kaygı atakları neden gelir ve ne yapabilirim?
Kaygı atağı yaşayan pek çok kişi şunu söyler:
“Durduk yere geldi.”
“Her şey yolundayken bir anda oldu.”
“Ne tetiklediğini bile anlamadım.”
Aslında korku atakları birçok zaman durduk yere gelmez; yalnızca nedenini fark etmek her vakit kolay değildir ya da zihin tam da artık huzurlu, inançta hissettiğinde tetiklenir. Bunun sebebi, daha evvel inançta hissettiğinde ortaya çıkmış olan bir tehdittir. Zihnimiz de tam olarak bunu öğrenmiştir: “Güvende hissettiğim anda bir şey olacak”.
Kaygı, zihnin ve bedenin tehlike var diye verdiği bir alarmdır. Gerçek bir tehlike olduğunda bu alarm hayat kurtarıcıdır. Fakat bazen alarm, ortada somut bir tehlike yokken de çalmaya başlar. Bilhassa uzun müddettir bastırılan hisler, ertelenen zorlanmalar ya da daima “iyi olmaya çalışma” hali varsa…
Kaygı atağı neden ortaya çıkar?
Kaygı ataklarının ardında birden fazla vakit tek bir neden değil, birikmiş süreçler vardır.
-
Uzun müddettir devam eden stres
-
Kontrol etmeye çalıştıkça artan düşünceler
-
“Böyle hissetmemeliyim” diye bastırılan duygular
-
Bedensel belirtilere çok odaklanma
-
Zihnin daima mümkünlük taraması yapması
Kaygı atağı, birçok zaman “Artık dur ve bana bak” diyen bir sistem sinyalidir. Yani sorun, atağın kendisi değil; ona gelene kadar neler yaşandığıdır.
Kaygı atağı sırasında ne olur?
Kaygı atağı geldiğinde vücut hızlanır: kalp çarpıntısı, nefes darlığı, baş dönmesi, mide bulantısı üzere belirtiler ortaya çıkabilir. Zihin ise bu belirtileri tehdit olarak yorumlamaya başlar:
“Ya bayılırsam?”
“Ya kontrolümü kaybedersem?”
“Ya bu hiç geçmezse?”
Burada değerli bir nokta var:
Tasa atağını sürdüren şey birçok zaman bedensel belirtiler değil, bu belirtilerle girilen zihinsel gayrettir.
“Ne yapabilirim?” sorusu neden sıkıntı bir soru?
Kaygı atağı yaşayan kişi çoklukla şunu ister:
“Bunu nasıl durdurabilirim?”
Bu çok anlaşılır bir istektir. Fakat telaşla ilgili paradoks şudur:
Durdurmaya çalıştıkça güçlenir.
Kaygıyı büsbütün denetim altına alma gayreti, zihne şu bildirisi verir:
“Ortada nitekim tehlikeli bir şey var.”
Ve alarm sistemi daha da hassaslaşır.
ACT (Kabul ve Kararlılık Terapisi) perspektifinden bakıldığında, gaye tasayı yok etmek değil; kaygı varken de hayatla temas edebilme kapasitesini artırmaktır.
Kaygıyla bağlantıyı değiştirmek
Kaygı atağıyla baş etmede asıl dönüşüm, şu soruyla başlar:
“Kaygı geldiğinde onunla nasıl bir bağ kuruyorum?”
-
Onu itmeye mi çalışıyorum?
-
Gelmemesi için daima tedbir mi alıyorum?
-
Geldiğinde bütün dikkatim ona mı gidiyor?
Kaygıyı düşman üzere görmek yerine, onu bir bedensel-zihinsel süreç olarak ele almak; vakitle atağın şiddetini ve sıklığını azaltabilir.
Bu, kolay ya da süratli bir yol değildir. Lakin uzun vadede daha sürdürülebilir bir yoldur.
Son olarak
Kaygı atakları, “zayıflık” ya da “yetersizlik” göstergesi değildir.
Birden fazla vakit, uzun müddettir taşınan yüklerin bir sonucudur.
Eğer dert atakları hayatını kısıtlamaya başladıysa, bu durumu tek başına çözmek zorunda değilsin. Tasayı ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, onunla kurduğun ilgiyi birlikte anlamak ve dönüştürmek mümkün olabilir.
