Fobiler, anksiyete bozuklukları içinde özgül ve ayırt edilebilir bir dehşet biçimi olarak ele alınır. Fobik bireyler, korktukları obje ya da durumla karşılaştıklarında ağır fizyolojik ve duygusal belirtiler yaşarlar (çarpıntı, baş dönmesi, mide bulantısı, terleme gibi). Lakin bu belirtiler tek başına teşhis koydurucu değildir; asıl belirleyici olan kaygının örgütlenme biçimidir.
Fobilerin temel özelliklerinden biri, kişinin korktuğu durumdan kaçınma eğilimi göstermesidir. Kaçınma mümkünse kişi rahatlar; mümkün değilse ağır ve süreğen anksiyete ortaya çıkar. Bu kaçınma davranışı kısa vadede rahatlatıcı olsa da uzun vadede hayat alanını daraltır ve fobiyi sürdüren ana sistem hâline gelir.
Metin, fobik kaygıların kıymetli bir ipucunu vurgular:
Fobik kişi, herkes için potansiyel olarak korkutucu olabilecek bir durumu, tehlike ve ziyan açısından orantısız biçimde büyütür.
Bu büyütme, iki seviyede gerçekleşir:
O durumun risk mümkünlüğü abartılır
O risk gerçekleşirse oluşacak hasarın şiddeti olduğundan fazla algılanır
Bu nedenle fobik birey, hem daha ağır anksiyete yaşar hem de kaçınmaya daha güçlü bir formda yönelir.
Çok taraflı fobiler ve YAB ayrımı
Birtakım şahıslarda birden fazla fobik dehşet bulunabilir. Çok istikametli fobisi olan bireylerde, kaçınılacak durumların fazlalığı nedeniyle kişi kaçınmayı sürdüremez ve sık sık anksiyeteyle karşı karşıya kalır. Bu tablo, klinik olarak Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) ile karışabilir.
Lakin temel fark şudur:
Fobide anksiyete, muhakkak obje ya da durumlarla sınırlıdır
YAB’de ise kişi, ziyanlı olarak algıladığı neredeyse her uyarandan kaçınmak ister ve korku daha genelleşmiştir
Bu nedenle çok istikametli fobiler, YAB ile ayırıcı teşhiste dikkat gerektirir.
Kaynak : Doktor Sitesi
