Geçtiğimiz günlerde, kamuoyunu derinden sarsan bir haberle uyandık. Toplumsal medya fenomeni ve televizyon yüzü Nihal Candan, genç yaşta hayatını kaybetti. Şimdi 30’una bile basmamışken ortamızdan ayrılan Candan’ın vefat nedeni, ne yazık ki ısrarla görmezden gelinen bir gerçeği tekrar gözler önüne serdi: Anoreksiya Nervoza.
Özellikle son yıllarda artan bilinçsiz toplumsal medya kullanımı ile birlikte vücut imajı üzerine artan baskılar, başta genç bireyler olmak üzere toplumun her kesitini derinden etkiliyor. Toplumsal medyada kusursuz bedenler, filtresiz fotoğraflar ve estetik algısı dayatmaları, ne yazık ki sıhhati tehdit eden sonuçlara yol açabiliyor.
Peki ya nedir bu Anoreksiya Nervoza?
Anoreksiya, sadece fizikî değil; tıpkı vakitte derin psikolojik nedenlere dayanan; kişinin kilosu, beden formu ve yeme alışkanlıklarıyla ilgili ağır bir takıntı geliştirmesiyle ortaya çıkan, önemli ve birden fazla vakit ölümcül sonuçlar doğurabilen bir yeme bozukluğudur. Bu rahatsızlığa sahip bireyler, ekseriyetle kendilerini olduğundan daha kilolu görürler ve kilo alma kaygısıyla yemek yemeyi ya büsbütün keser ya da önemli formda sınırlarlar.
Başlıca belirtileri şunlardır:
- Aşırı kilo kaybı ve vücut kitle indeksinin çok düşmesi
- Yemek yemeyi reddetme yahut yemek sonrasında telafi edici davranışlar (kendini kusmaya zorlama yahut çoka kaçan fizikî antrenman muhtaçlığı duyma)
- Kendini aynada çarpıtılmış halde algılama (beden dismorfisi)
- Devamlı olarak denetimsizce diyet yapma yahut kalori hesabı yapma
- Sosyal ortamlarda yemek yemekten kaçınma
- Halsizlik, baş dönmesi, düşük tansiyon, adet düzensizliği, saç dökülmesi, kemik erimesi üzere fizikî belirtiler
Bu hastalık yoğunlukla ergenlik periyodundaki genç kızlarda görülse de, cinsiyet fark etmeksizin her yaştan bireyi etkileyebilir. Teşhis ve tedavi süreci oldukça zordur zira hastalar çoklukla hasta olduklarını kabul etmezler. Lakin erken müdahale, psikoterapi, beslenme danışmanlığı ve gerektiğinde ilaç tedavisi ile düzgünleşme mümkündür.
Unutmamak gerekir ki anoreksiya sırf “zayıflık” değil, önemli bir ruh sıhhati sıkıntısıdır.
Ve bu sorun, yalnızca tıbbi değil, toplumsal farkındalıkla da önlenebilir.
Acaba Bende de Var mı?
Eğer bu sabah yaptığınız kahvaltıdan sonra saatlerce düşünmediyseniz yahut halsizliğinize karşın yarınlar yokmuşçasına idman yapmadıysanız korkmanıza gerek yok, zira her öğünden sonra tartıya çıkmak yahut diyet yapma gereksinimi hissetmek sizi bir Anoreksiya Nervoza hastası yapmaz.
Anoreksiya Nervoza, “1-2 kilo vereyim” motivasyonunun çok ötesinde, takıntı düzeyine varmış bir niyet biçimiyle birlikte gelir. Şayet gününüzün büyük bir kısmı “Yemek yememeliyim”, “Kendimi aynada beğenmiyorum”, “Her lokma suçluluk”, “Kaç kalori vardı o çorbada?” üzere niyetlerle geçiyorsa… ve bu durum sizin toplumsal hayatınızı, ruh halinizi ve sıhhatinizi etkiliyorsa, işte o vakit işinin ehli bir uzmana danışmak uygun bir fikir olabilir.
Stj. Psk. Emirhan Binici
Kaynakça
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.).
- National Eating Disorders Association (NEDA). https://www.nationaleatingdisorders.org
- Türkiye Psikiyatri Derneği. (2021). Yeme Bozuklukları Bilgilendirme Metni. https://www.psikiyatri.org.tr
- World Health Organization (WHO). (2022). Mental Health and Substance Use – Eating Disorders. https://www.who.int
- Yılmaz, Z., & Güleç, H. (2018). Yeme Bozukluklarında Vücut Algısı ve Toplumsal Medyanın Rolü. Klinik Psikiyatri Dergisi, 21(3), 234-241.
- CNN Türk. (2024). Nihal Candan hayatını kaybetti. https://www.cnnturk.com
- Hürriyet. (2024). Nihal Candan’ın vefatıyla ilgili açıklama. https://www.hurriyet.com.tr
- Healthline. Anorexia Nervosa Overview. https://www.healthline.com/health/anorexia
