Yaz Depresyonu: Güneşli Havalarda İçsel Karanlık

Yaz Depresyonu: Güneşli Havalarda İçsel Karanlık

Yaz ayları birden fazla insan için tatil, hafiflik ve toplumsallaşma manasına gelirken, kimileri içinse bu periyot beklenmedik bir içe çekilmenin, isteksizliğin ve ruhsal zorlanmanın vakti olabilir. Kış aylarında daha sık duyduğumuz mevsimsel depresyon, yaz aylarında da farklı bir yüzle karşımıza çıkabilir. Psikoloji literatüründe bu duruma yaz depresyonu (summer-pattern SAD) ismi veriliyor.

Peki yaz depresyonu nedir? Ve neden olur?

Güneşli Günlerde Hissedilen Karanlık

Yaz depresyonu, mevsimsel depresyonun daha az bilinen bir cinsidir. Tipik belirtiler ortasında şunlar yer alır:

• Uykusuzluk

• İştahsızlık yahut kilo kaybı

• Artan huzursuzluk, bazen öfkeye dönüşen taşkınlık hali

• Sosyal ortamlardan uzaklaşma isteği

• Boşluk ya da anlamsızlık hissi

• Kendini suçlama ve yetersizlik düşünceleri

Bu belirtiler klasik depresyonla benzerlik taşısa da, yaz depresyonunda güç düşüklüğü yerini taşkın fakat istikametsiz bir huzursuzluğa bırakabilir.

“Ama Yaz Geldi, Keyifli Olmalısın!”

Yaz aylarında depresif hissetmek, dış dünyanın beklentisiyle çeliştiği için kişi kendini daha da yalnız hissedebilir. Toplumsal medyada herkesin “harika” tatil anılarını paylaştığı, eğlenceli aktifliklerin çoğaldığı bu devirde kişi kendi iç halini daha da “anormal” hissedebilir.

Bu noktada, ACT (Kabul ve Kararlılık Terapisi) yaklaşımı şunu hatırlatır: Zihnin “şöyle hissetmeliyim” demesiyle, o anki tecrübe her vakit örtüşmek zorunda değildir.

Belki dışarısı çok aydınlıktır lakin senin iç dünyanda gölgeler vardır. Bu da bir insanlık halidir.

Yaz Depresyonu Neden Olur?

Bunun net bir karşılığı yok. Fakat birtakım biyolojik ve çevresel faktörlerin tesirli olabileceği düşünülüyor:

• Uyku sisteminin bozulması (Gün ışığının uzaması, sıcaklık nedeniyle uykusuzluk)

• Rutin kaybı (Tatil periyotları birtakım beşerler için belirsizlik yaratabilir)

• Aşırı toplumsal uyarana maruz kalmak (Partiler, kalabalıklar, daima dışarıda olma baskısı)

• Ekonomik zorluklar ve tatil yapamama (Yetersizlik hissiyle birleşebilir)

Yani bazen yazın getirdiği “özgürlük” hali bile kişiyi yorabilir.

Ne Yapılabilir?

Yaz depresyonunu “hemen geçmesi gereken bir bozukluk” üzere görmek yerine, tecrübenin lisanını anlamaya çalışmak daha güzelleştirici olabilir.

• Rutinlerini gözden geçir. Belirsizlik bazen insanı aşağı çeker. Kolay günlük yapılandırmalar bile dengeleyici olabilir.

• Duygularını bastırma. “Yaz geldi, memnun olmalıyım” zorlaması yerine, hissettiklerine açık ol. Tecrübesini yargılamadan fark etmeyi dene.

• Bedensel gereksinimlerine kulak ver. Uyku, su, serinlik… Vücudun bazen zihnin taşıyamadıklarını taşır.

• Yakınlık kurabileceğin biriyle paylaş. Mana veremediğin bu hisleri biriyle konuşmak, yalnızlık hissini yumuşatabilir.

• Gerekirse bir uzmana başvur. Mevsimsel depresyon da klinik dayanak gerektirebilir. Yaz aylarında da terapiye gereksinim duyulabilir.

Son Söz

Yaz depresyonu, “güneş varken neden içim kararıyor?” sorusunun yanıtsız kalması değil, bu sorunun yanına şefkatle oturabilmektir. Bazen dışarının ritmiyle içerinin ritmi tutmayabilir. Bu bir bozulma değil, bir haldir.

Yaz mevsimi herkese birebir şeyleri vadetmez. Senin yazın tahminen daha dingin, daha sessiz, daha derindir. Bu da hayatın bir rengi olabilir.