Bağlanma ve Ayrılma Korkusu
Bağlanma kuramına nazaran erken çocukluk periyodunda bakımverenle kurulan bağ, bireyin sonraki romantik ilgilerinde temel belirleyicidir. Kaçınan, telaşlı ya da dağınık bağlanma tarzları, toksik alakalarda kalma eğilimini artırabilir. Bilhassa korkulu bağlanan bireyler, ayrılığı terk edilme olarak algılar ve bağ ne kadar ziyanlı olursa olsun orada kalmak, yalnız kalmaktan daha inançlı gelir.
Psikodinamik Kökler
Toksik bağlılık çoklukla şu derinleşmemiş duygusal yapılardan kaynaklanır:
– Sevgiyle acının eşleştiği çocukluk deneyimleri
– Değersizlik ve sevilmeme şemaları
– Cezalandırıcı içsel sesler: “Ayrılırsam bencil olurum.”
– Masochistic örüntüler: “Acı çekiyorsam aşk vardır.”
Bu yapılar terapide fark edilmedikçe birey tıpkı döngüleri tekrarlama eğilimindedir.
Terapötik Müdahaleler
1. Şema Terapi: Bilhassa ‘terk edilme’, ‘duygusal yoksunluk’, ‘bağımlılık’ ve ‘öz-kurban’ şemaları üzerinde çalışılmalıdır.
2. İçsel çocukla temas: Bağ kurma gayreti aslında geçmişte görülmemiş bir çocuğun çığlığı olabilir. Bu çocukla temas, güzelleştirici olabilir.
3. Bağlanma tarzlarının fark edilmesi: Danışanın bağlanma örüntüsünü tanıması, bağ davranışlarını tekrar anlamlandırmasına katkı sağlar.
4. Kendilik sonlarını yapılandırma: Bireyin “ben” ve “öteki” sonlarını fark etmesi, toksik etkileşimlerin dışına çıkmasını kolaylaştırır.
Sonuç
Toksik bağlılık, bireyin yalnızca duygusal değil; kimliksel bütünlüğünü de tehdit eder. Bu bağlar birden fazla vakit bir sevgi bağı değil, geçmişten gelen yaraların tekrarlandığı bir sahnedir. Terapötik süreç, bu sahneyi görünür kılarak, danışanın kendi iç gerçekliğiyle sağlıklı bir temas kurmasını ve bağlarında özgürleşmesini mümkün kılar.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
