Duygusal Manipülasyonun Psikodinamiği: Terapide Görünmeyen Güç Oyunları

Manipülasyonun Psikodinamik Kökleri

Duygusal manipülasyon çoğunlukla erken yaşlarda gelişen savunma sistemlerinin ve bağlanma örüntülerinin bir devamıdır. Çocuklukta muhtaçlıkları direkt söz edemeyen birey, dolaylı yollarla bakımvereni etkilemeye çalışmış olabilir. Bu davranış biçimi yetişkinlikte de devam eder ve ‘alma’ hedefiyle kurgulanan alakalarda görülür. Birtakım bireyler, sevgiyi kaybetmemek için fedakârlık yapar, kimileri ise karşısındakini suçlayarak onu denetim altında fiyat.

Terapötik Alanda Manipülasyonun Yüzleri

1. Sessizlik ve pasif direnç
2. Çok övgü ya da idealizasyonla terapiste bağlanma
3. Suçluluk yaratma: ‘Bu hafta iptal edemem zira siz de çok şey kattınız…’
4. Rol değiştirme: Danışanın terapiste bakım veren üzere davranması
5. Hudut testleri: Seans mühleti, özel hayat bilgisi isteme, terapisti müdafaaya çalışma

Terapistin Tavrı: Ne Yapmalı?

1. Fark Etme: Terapist, manipülasyonu çabucak “kötü niyet” olarak değil, bir baş etme biçimi olarak değerlendirmelidir.
2. Hudut Belirleme: Net, şefkatli lakin dengeli hudutlar danışanla inançlı alanı korur.
3. Yansıtmalı Müşahede: ‘Şu anda benden bir cins cevap bekliyor üzeresiniz. Bu size tanıdık geliyor mu?’
4. Şema Aktivasyonu Takibi: Bilhassa ‘duygusal yoksunluk’, ‘haklılık’, ‘onay arayıcılık’ üzere şemalar aktive olabilir.
5. Transferin Görünürleştirilmesi: Terapötik ilgide ortaya çıkan güç oyunları danışanla çalışılmalıdır.

Sonuç

Duygusal manipülasyon, danışanın hayatındaki öbür ilgilerde olduğu üzere terapi odasında da karşımıza çıkabilir. Bu davranış, birden fazla vakit görünmez lakin güçlü bir dinamiktir. Terapistin bu yapıyı fark etmesi, ilişkisel örüntüyü yargılamadan çalışması ve yine yapılandırması, gerçek değişimi mümkün kılar. Zira manipülasyon, birçok vakit görülmek isteyen bir çocuğun yetişkin kılığıdır.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz