Travma ve Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu (TSSB): Ruhun Görünmeyen Yaraları
Travma Nedir?
Travma, kişinin fizikî yahut ruhsal bütünlüğünü tehdit eden, ağır dehşet, çaresizlik yahut dehşet hissi yaratan olaylar karşısında verdiği doğal bir reaksiyondur. Travmatik olayın bireyde nasıl bir iz bıraktığı; olayın tipine, mühletine, kişinin ruhsal dayanıklılığına ve toplumsal takviye sistemlerine bağlı olarak değişiklik gösterir.
TSSB Nedir?
TSSB, travmatik bir olayın akabinde en az bir ay boyunca süren, kişinin fonksiyonelliğini bozan ruhsal bir bozukluktur. Travmadan çabucak sonra her birey gerilim yansıları gösterebilir; fakat bu reaksiyonlar vakitle azalıp kayboluyorsa bu doğal bir süreçtir. Lakin belirtiler şiddetliyse ve süreklilik gösteriyorsa, TSSB gelişmiş olabilir.
TSSB Belirtileri Nelerdir?
1. Tekrar yaşama: Kâbuslar, flaşbekler (ani geri dönüşler), olayla ilgili imajların zihne istemsizce gelmesi.
2. Kaçınma:Olayı hatırlatan yerlerden, insanlardan ya da durumlardan uzak durma.
3. Negatif niyet ve hisler:Suçluluk, utanma, yabancılaşma, geleceğe dair ümitsizlik, olayın kimi istikametlerini hatırlayamama.
4. Çok uyarılmışlık hali: Daima tetikte olma, irkilme, uyku bozuklukları, öfke patlamaları, odaklanma zahmeti.
Kimler TSSB Riski Altındadır?
Çocukluk çağı travmaları yaşayanlar
Daha evvel ruhsal rahatsızlık geçirmiş bireyler
Destek sistemi zayıf olanlar (aile/arkadaş dayanağı eksikliği)
Travma sırasında fizikî yaralanma geçirenler
* Travma sonrası yalnız kalan yahut suçlanan bireyler
TSSB Tedavi Edilebilir mi?
Evet, TSSB tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Psikoterapi, bilhassa Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yine İşleme) üzere sistemler hayli tesirlidir. Birtakım durumlarda ilaç tedavisi de sürece eşlik edebilir. Erken müdahale, kişinin hayat kalitesini yine inşa etmesinde büyük rol oynar.
Unutulmamalıdır ki…
Travma sonrası hissettiğiniz hisler olağandışı değildir; olağandışı bir olaya verilen doğal reaksiyonlardır. Kendinize vakit tanımak, profesyonel dayanak almak ve güzelleşmeye müsaade vermek bu sürecin en değerli adımlarıdır.
**Uzman Psikolog Özlem Demiralp**
📍 Ankara / Polatlı
