Boşanmanın Çocuk Üzerindeki Tesirleri: Bir Aile Danışmanı Perspektifi
Boşanma, sadece eşler ortasındaki bir tüzel süreç değildir; birebir vakitte çocukların hayatında da derin tesirler bırakan bir aile olayıdır. Çocuklar için boşanma, alıştıkları tertibin değişmesi, ebeveyn figürlerinden birinin günlük hayatta daha az görünür olması ve geleceğe dair belirsizliklerin artması manasına gelir. Bir aile danışmanı olarak bu süreçte, çocuğun ruhsal, toplumsal ve akademik gelişiminin korunması ve desteklenmesi büyük kıymet taşır.
1. Boşanmanın Çocuklar Üzerindeki Duygusal Etkileri
Boşanma sürecindeki çocuklar çoklukla korku, endişe, suçluluk ve öfke üzere ağır hisler yaşar. Bilhassa okul öncesi periyottaki çocuklar, boşanmanın nedenini kendileriyle ilişkilendirme eğiliminde olabilir. “Ben makûs davrandım, bu yüzden annemle babam ayrıldı” üzere niyetler geliştirebilirler.
Okul çağındaki çocuklar ise daha çok hüzün ve öfke hisleriyle başa çıkmakta zorlanır. Ergenlik periyodundaki bireylerde ise aile içi çatışmalar, kimlik gelişimini olumsuz etkileyebilir ve riskli davranışlara yönelme ihtimali artabilir.
2. Akademik Muvaffakiyet ve Toplumsal İlişkiler
Boşanma sürecindeki gerilim, çocukların konsantrasyonunu ve motivasyonunu olumsuz etkileyebilir. Bilhassa çatışmalı boşanmalarda, çocukların okul muvaffakiyetinde düşüş, toplumsal ilgilerde içine kapanma yahut agresif davranışlar görülebilir. Arkadaş bağlarında güvensizlik yahut dışlanma hissi gelişebilir.
3. Çocuğun Gelişimsel Periyotlarına Nazaran Etkiler
• 0-5 yaş: Ayrılık korkusu ve regresyon (örneğin alt ıslatma, parmak emme) görülebilir.
• 6-12 yaş: Çocuk, taraf tutma baskısı hissedebilir ve akademik başarıda düşüş yaşanabilir.
• Ergenlik periyodu: Kimlik karmaşası, otoriteye karşı gelme, depresyon ve riskli davranışlar (madde kullanımı, okuldan kaçma vb.) artabilir.
4. Ebeveyn Tavırlarının Önemi
Araştırmalar, boşanmanın tek başına çocuğa ziyan vermediğini; asıl belirleyici faktörün ebeveynlerin çatışma seviyesi ve boşanma sonrası tavırları olduğunu göstermektedir. Çocuğun iki ebeveyniyle de sağlıklı ve istikrarlı bağlantı kurabilmesi, bu süreçteki en esirgeyici faktördür.
5. Aile Danışmanının Rolü
Bir aile danışmanı olarak, boşanma sürecindeki ebeveynlere şu mevzularda takviye sağlamak kıymetlidir:
• Çocuğun üstün faydası gözetilerek, ebeveynler ortası bağlantının düzenlenmesi,
• Çocuğun hislerini tabir etmesine alan açılması,
• Yeni aile tertibine adaptasyonun sağlanması,
• Ortak ebeveynlik marifetlerinin geliştirilmesi.
6. Çocuğu Koruyan Stratejiler
• Çocuğun yaşına uygun, sade ve dürüst açıklamalar yapılmalı,
• Çocuğun karar süreçlerine dahil olduğu hissettirilmemeli, fakat görüşleri dinlenmeli,
• Ebeveynler, birbirlerini kötüleyen sözlerden kaçınmalı,
• Rutinler korunmalı, bilhassa okul ve toplumsal hayat mümkün olduğunca değiştirilmemelidir.
Sonuç
Boşanma, çocuğun hayatında sarsıcı bir değişim yaratsa da, sağlıklı bir iletişim ve iş birliği ile bu sürecin yıpratıcı tesirleri azaltılabilir. Aile danışmanları, ebeveynlere yol göstererek hem çocukların hem de aile bireylerinin bu süreci en az ziyanla atlatmasına yardımcı olur.
