Dijitalleşme ve Ruh Sıhhati: Toplumsal Medya Kullanımının Ruhsal Tesirleri

Dijitalleşmenin Ruh Sıhhatine Katkıları

Sosyal Temaslar ve Destek

Sosyal medya, bireylerin coğrafik sonlardan bağımsız olarak irtibat kurmasına imkan tanımaktadır. Yalnızlık ve izolasyon hislerini azaltarak toplumsal takviye algısını güçlendirdiği bilinmektedir (Nabi et al., 2013). Bilhassa göçmenler, kronik hastalar ve dezavantajlı kümeler için toplumsal medya, ruhsal dayanıklılık kaynağı olabilmektedir.

Ruh Sıhhati Farkındalığı

Dijitalleşme, psikoloji alanındaki bilginin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamaktadır. Online ruhsal danışmanlık, dijital farkındalık kampanyaları ve psikoloji içerikli sayfalar sayesinde bireyler ruh sıhhatine dair daha şuurlu hale gelmektedir (Andersson & Titov, 2014).

Afet ve Kriz Durumlarında Dayanışma

Afet, pandemi ve kriz periyotlarında toplumsal medya, süratli bilgi akışı ve toplumsal dayanışma aracı fonksiyonu görmektedir. 2023 Kahramanmaraş zelzeleleri sonrası toplumsal medya, yardım davetlerinin en süratli yayıldığı mecra olmuştur (Erdem, 2023).

Dijitalleşmenin Ruh Sıhhatine Yönelik Riskleri

Sosyal Medya Bağımlılığı

Yoğun toplumsal medya kullanımı, bireylerde bağımlılık seviyesine varabilmektedir. “Problemli toplumsal medya kullanımı” kavramı, depresyon, anksiyete ve dikkat meseleleri ile ilişkilendirilmiştir (Andreassen et al., 2012). Bilhassa ergenlerde ekran mühletinin artması, uyku bozuklukları ve akademik performans düşüklüğü ile ilişkilidir (Twenge & Campbell, 2018).

Sosyal Karşılaştırma ve Benlik Algısı

Festinger’in (1954) toplumsal karşılaştırma kuramı çerçevesinde, bireyler toplumsal medyada gördükleri “ideal yaşam” temsilleriyle kendilerini kıyaslamakta, bu durum yetersizlik, düşük benlik hürmeti ve depresif belirtilere yol açabilmektedir (Vogel et al., 2014).

Siber Zorbalık ve Ruhsal Travma

Sosyal medya, bireyleri siber zorbalığa da açık hale getirmektedir. Siber zorbalığa maruz kalmak, ergenlerde intihar niyetleri dahil olmak üzere önemli ruhsal sıkıntılara yol açabilmektedir (Kowalski et al., 2014).

Anksiyete ve Depresyon

Araştırmalar, ağır toplumsal medya kullanımının depresif belirtileri artırdığını ve bilhassa ergenlerde anksiyete seviyesini yükselttiğini göstermektedir (Primack et al., 2017). Toplumsal medya kullanım sıklığı ile yalnızlık ortasında manalı bir olumlu alaka bulunmuştur (Hunt et al., 2018).

Sağlıklı Dijital Kullanım İçin Öneriler

1. Dijital Detoks: Bireylerin günün muhakkak saatlerinde toplumsal medyadan uzak durmaları önerilmektedir.

2. Vakit İdaresi: Ekran mühletini sınırlamak, uyku tertibini ve dikkat maharetlerini olumlu tesirler.

3. Bilinçli İçerik Seçimi: Olumsuz hisler uyandıran içeriklerden uzak durmak, ruhsal yeterli oluşu artırır.

4. Gerçek İlgileri Güçlendirmek: Çevrimdışı toplumsal etkileşimlere tartı vermek, yalnızlık algısını azaltır.

5. Profesyonel Dayanak: Toplumsal medya bağımlılığı, depresyon yahut tasa yaşayan bireyler için psikoterapi tesirli bir sistemdir.

Sonuç

Dijitalleşme, çağdaş ömrün vazgeçilmez bir boyutu haline gelmiştir. Toplumsal medya, hakikat ve şuurlu kullanıldığında ruh sıhhatini destekleyen kıymetli bir araç olabilirken, denetimsiz kullanım depresyon, dert, bağımlılık ve benlik sıkıntılarını tetikleyebilmektedir. Bu nedenle hem ferdi seviyede dijital farkındalık geliştirilmesi hem de toplumsal seviyede bilinçlendirme çalışmalarının artırılması gereklidir.

Kaynakça

Andersson, G., & Titov, N. (2014). Advantages and limitations of Internet-based interventions for common mental disorders. World Psychiatry, 13(1), 4–11.

Andreassen, C. S., Torsheim, T., Brunborg, G. S., & Pallesen, S. (2012). Development of a Facebook addiction scale. Psychological Reports, 110(2), 501–517.

Erdem, M. (2023). Social media as a tool of solidarity in disaster times: The case of Turkey’s 2023 earthquakes. Journal of Crisis Communication, 15(2), 87–103.

Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140.

Hunt, M. G., Marx, R., Lipson, C., & Young, J. (2018). No more FOMO: Limiting social media decreases loneliness and depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 37(10), 751–768.

Kowalski, R. M., Giumetti, G. W., Schroeder, A. N., & Lattanner, M. R. (2014). Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth. Psychological Bulletin, 140(4), 1073–1137.

Nabi, R. L., Prestin, A., & So, J. (2013). Facebook friends with (health) benefits? Exploring social network site use and perceptions of social support, stress, and well-being. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(10), 721–727.

Primack, B. A., Shensa, A., Sidani, J. E., Whaite, E. O., Lin, L., Rosen, D., … & Miller, E. (2017). Social media use and perceived social isolation among young adults in the U.S. American Journal of Preventive Medicine, 53(1), 1–8.

Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2018). Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study. Preventive Medicine Reports, 12, 271–283.

Vogel, E. A., Rose, J. P., Roberts, L. R., & Eckles, K. (2014). Social comparison, social media, and self-esteem. Psychology of Popular Media Culture, 3(4), 206–222.

We Are Social (2024). Digital 2024 Küresel Overview Report.