Cinsel tacizi, bireyde ruhsal sorun oluşmasına en çok katkıda bulunan travma olarak görürüz ve bu doğrudur da. Çoklukla tecavüzü en ağır tesirleri olan durum da, tacizin tesirleri tecavüz durumunda olduğu kadar çok derin olmasa da tekrar son derece ağır tesirler yaratır. Klinik uygulamalarımda çocukluk ve ergenlik periyodunda cinsel tacize maruz kalmış birçok danışanla karşılaşmışımdır.
Yaşanan cinsel tacizin tesirleri, yaşandığı yaş, tacizi yapanın yakınlık derecesi, tacizin tekrar sayısı ve sürdüğü periyodun uzunluğuna nazaran değişir. Fiziksel temas durumu kelam konusu olmasa, hatta teşebbüs olmayıp taciz ihtimali bile algılansa dahi önemli ruhsal tesirler ortaya çıkar. Fizikî temas ne kadar artarsa travmatik tesir ve ileride ortaya çıkacak ruhsal sorunun (takıntı, depresyon, her türlü korku/fobi, tasa, suçluluk hissetme halleri, panik atak vs.) şiddeti ve bireyin günlük hayatındaki fonksiyonelliğini etkileme derecesi de o derece yüksek olur.
Cinsel taciz ekseriyetle büyükler tarafından fark edilemediğinden çocuğun ya da ergenin maruz kaldığı taciz nedeniyle yaşadığı sıkıntılara ebeveynleri mana veremez ve bu problemler büyük ölçüde gözden kaçar. Örneğin, çocuğun içe kapanması ya da takıntılar geliştirmesi diğer nedenlere bağlanır. Birden fazla vakit cinsel taciz, uzmanlar tarafından bile farkedilemez ve yalnızca çocuk ya da ergenin yaşadığı semptom yani ruhsal sorun üzerinde odaklanılır. Bunun sonucunda da tedavide ya çok az ya da hiç bir ilerleme kaydedilemez.
Başka taraftan, çocukluğunda cinsel tacize uğramış bir erişkin yaşadığı ruhsal sıkıntıların ana nedeninin yaşadığı taciz olayı olduğunu, istisnalar hariç, çoğunlukla fark edemez. Hatta ilerideki yıllarda yaşanan semptomlardan ötürü uzman takviyesi alınmışsa ve çalışmalarda taciz fark edilememişse de kişinin ruhsal sorunu bir türlü ortadan kalkamaz.
Genellikle çocuklar yaşadıklarını lisana getirmezler. Korkarlar, utanırlar. İç dünyalarında bir çok sorun yaşadıkları halde okulda ve sosyal ilişklerinde çok başarılı da olabilirler, bu da çocuğun yaşadığı öbür problemlerin varlığına karşın, çocuğun yaşadığı taciz sonucu oluşan bu meselelerin farkedilmesini engelleyeceği üzere psikololik yardım almama ihtimalini yükseltir.
Çocukuluk ve ergenlik devrinde yaşanan cinsel taciz olayları hem o yaşlarda hem de erişkinlik periyodunda kaçınılmaz bir güvensizlik duygusu, acı, depresyon, çok bağımlılık, diğerlerine güvenip güvenemeyeceğini değerlendirememe, öfke, düşmanlık hisleri üzere hisler formunda çocuğun ve ergenin hayatında hakim olur. Farklı yaşlarda farklı hisler ortaya çıkabilir ve farklı davranış bozuklukları görülebilir. Çocukluğunda taciz yaşayan kişi için, öbür ruhsal meseleler eşliğinde, suçluluk duygusu hem çocuklukta hem de erişkinlikte en hakim his olur.
Cinsel taciz yaşamış bir çocuk ya da ergenin ileride ruhsal sorun yaşamama ihtimali neredeyse yoktur. Tacizi yaşadığı periyot ve ilerisinde ve erişkinlikte kesinlikle ruhsal sıkıntılar gelişecektir. Küçükken bu durum farkedilmiş yahut çocuk tarafından anlatılmışsa, ki bu duruma ekseriyetle rastlamayız, ve aileden uygun dayanak gelmiş ve bir uzman yardımı alınmışsa daha az sorun ortaya çıkar. En kara senaryo, yetişkinler tarafından bu taciz farkedilmişse ya da çocuk başına gelenleri anlatmışsa, çocuğun yaşadığı taciz nedeniyle ayıplanması hatta cezalandırılmasıdır. Erişkinlerin bu çeşitten yaklaşımlar tacizin travmatik tesirini tabir dahi edemeyeceğim ölçüde kat kat arttırır.
Yetişkinsek ve çocukluğumuzda cinsel istismara maruz kaldıysak; şiddetli obsesyonlar, ağır ve sık panik ataklar, depresyon, karşı cinse güvenmeme, cinsel alaka kurmak istememe ya da itinasız cinsellik yaşama, ilgi problemleri, yeme bozuklukları, abartılı suçluluk hisleri, şiddetli öfke patlamaları üzere birçok formda ruhsal meşakkatler yaşanmasına neden olur. Genellikle bu cins ruhsal külfetlerin bir kaçı bir şahısta tıpkı anda kendini gösterir. Tacizi yapanın yakınlık derecesi, yaş, maruz kalınan müddet ileride ortaya çıkacak derdin şiddetinin belirleyicisidir.
Cinsel taciz kız çocuklarında daha çok karşımıza çıkar. İster kız ister erkek çocuk olsun ilerde ortaya çıkacak semptomlardan biri de eşcinsel olma kaygısıdır.
Yaşanan cinsel tacizin tesirleri olay sonrasında ortaya çıkabilleceği üzere yıllar sonra da patlayabilir. Tesirler çoğunlukla çabucak tesirini gösterir lakin yaş ilerledikçe kendini gösterme biçimleri yani semptomlar farklılaşabilir ve ağırlaşabilir. Tacizler kişi tarafından unutulabilir, akla gelmeyebilir ya da ruhsal kahırların nedeni olarak görülmeyebilinir. Durum ne olursa olsun travmatik tesirin oluşması ve ruhsal sorun olarak kendini göstermesi kaçınılmazdır.
Çocuk olsun ya da erişkin olsun, çocuklukta yaşanan cinsel tacizlerin travmatik tesirlerini ortadan kaldırmak, travma çalışmaları ile büsbütün mümkündür. Önemli olan bu durumun tespiti ve bu konu üzerinde gerekli çalışmayı yapmaktır. Tabi bence daha da değerlisi cinsel tacizin ruhsal sorun yaratmada çok güçlü tesiri olduğunu fark etmektir, bunu fark etmek birinci adımdır. Tacizi yaşayanın bir uzmana yalnızca olayı dışavurması ve anlatması tahlil getirmez. Uzmanın bu özel duruma has psikoterapi çalışmasını yapması gerekir. Taciz mağdurlarıyla psikoterapi çalışması yapmak, psikoterapide en çok tecrübeye muhtaçlık olunan husus diyebiliriz. Çünkü taciz konusunun çalışılması psikoterapist tarafından çok yeterli bir kıymetlendirme ve hassas bir yaklaşımı gerektirir.
Taciz mağdurlarının yaşadıkları sorunlardan kurtulamamalarında en büyük mani, bu mevzuyu gündeme getirmeme eğiliminde olmalarıdır. Bu mahzur aşılınca çalışmada kısa müddette manalı ilerlemeler kaydedilir. Psikoterapi müddeti tacizin niteliğine nazaran değişir. Tekrar etmek gerekirse, travmatik tesirin yoğunluğunda olduğu üzere, tacize maruz kalınan yaş, tacizi kimin yaptığı, kaç defa tekrarlandığı, ne kadar bir devir boyunca sürdüğü, fizikî temas olup olmadığı ve varsa temasın derecesi, psikoterapinin müddetini belirleyen ögelerdir. Ancak ne olursa olsun şunu bilmek kıymetlidir; bu sorunun yaşanmışlığı ortadan kaldırılamaz lakin cinsel taciz yaşamış kişi üzerindeki tesirleri tecrübeli ve bu mevzuda uzman bir klinik psikolog tarafından tamamen ortadan kaldırılabilir
Tacizin tesirleri ile ilgili daha söylenecek çok şey var. Çocuklarda cinsel taciz sandığımızdan çok olan ancak az fark edilen bir durum olduğu için bu mevzuda bilgilenmeye gereksinim çoktur.
Yrd.Doç.Dr. Klinik Psikolog Ercüment DOĞAN
