Özgüvenin Ruhsal Temelleri
Özgüven, çocuğun kendini algılayış biçimiyle yakından alakalıdır. Çocuklar çevrelerinden
aldıkları geri bildirimlerle “Ben kimim?” ve “Ne kadar kıymetliyim?” sorularına karşılık ararlar. Olumlu
tecrübeler, takdir ve sevgiyle beslenen bir çocuk kendini kâfi hisseder; başarısızlıklar karşısında
pes etmez. Öte yandan, çok tenkit, yargılama, akranlarıyla karşılaştırma, küçük düşürme, yetersiz
ilgi, gereksiz bilgi, nasihat etme, onun yerine onun vazifelerini yapmak ve onun kendini geliştirmek
ismine yapmaya çalıştığı özgüven gelişimini engelleyebilir.
Çocuğun Özgüven Gelişiminde Ebeveynler Nelere Dikkat Edebilir ?
Ebeveyn tavırları, çocukların özgüven düzeyini
şekillendiren en kıymetli faktörlerden biridir. Bu
noktada şu temel prensiplere dikkat etmek faydalı
olacaktır:
1. Şartsız Sevgi ve Kabul: Çocuğunuzu
sevdiğinizi, onu olduğu üzere kabul ettiğinizi her
fırsatta gösterin. Sevgiyi şartsız aldığında
çocuklar, kusur yapsalar dahi kendini güvende
hissederler.
2. Gerçekçi ve Övgü Dolu Geri Bildirim:
Çocuklarınızın yalnızca muvaffakiyetlerini değil, uğraşını da takdir edin. “Çaban hakikaten ilham
verici, bu harika!” üzere tabirler, çocuğun iç motivasyonunu artırır.
3. Muvaffakiyet ve Başarısızlıkla Baş Etme Maharetleri Kazandırma: Onların başarısızlıklarını
cezalandırmak yerine; bunları öğrenmeye fırsat olarak sunun. “Bu sefer olmadı, lakin nerede
yanılgı yaptığını düşünelim.” diyerek çocuğun sorun çözme hünerlerini destekleyin.
4. Bağımsızlık ve Sorumluluk Verme: Çocuklarınızın yaşına uygun kararlar almasına izin
vererek özgüvenini pekiştirin. Kendi seçimlerini yapabilen çocuklar, kendilerine olan
inançlarını güçlendirirler. Örnek olarak, kendi kıyafetlerini seçmesine müsaade vermek, basit
seçenekler sunmak üzere çocuğa sorumluluk ve alan açmak özgüvenini gelişmesinde yardımcı
olmaktadır.
5. Olumsuz Hisleri Yönetmede Dayanak Olma: Kaygı ve kaygılarının üzerine cesaretle
gitmeleri için onları cesaretlendirin. Örneğin, yeni bir ortama adapte olmakta zorlanan
çocuğa adım adım dayanak olun. Hislerini anlamak ve onaylamak endişe ve endişelerini
anlatması için çocuğa alan açma konusunda dayanak olmalıyız.
6. Model Olmak: Ebeveynlerin kendi özgüvenleri, çocuklar için en güçlü örnektir. Kendinize
güvendiğinizi, kusurlarınızla barışık olduğunuzu gösterdiğinizde, çocuklarınız da bu yaklaşımı
benimseyecektir.
Pratik Teklifler:
Çocuğunuza günlük olarak küçük sorumluluklar verebilirsiniz. (Örneğin; masayı kurmak,
okul çantasını hazırlamak…)
Konutta “Başarı Kutusu” oluşturabilir; çocuğun yaptığı olumlu davranışları yazıp bu kutuda
biriktirebilir, muhakkak aralıklarla bunları birlikte okuyabilirsiniz.
Çocuğunuz yanılgı yaptığında, onunla birlikte tahlil yolları arayabilirsiniz.
Çocuğunuzun ilgi alanlarına dayanak vererek, hünerlerini keşfetmesini sağlayabilirsiniz.
Toplumsal bağlantılarını destekleyerek arkadaş ortamlarında kendini söz etmesi için fırsatlar
yaratabilirsiniz.
Özgüven gelişimi, vakit alan bir süreçtir. Ebeveynlerin sabır, tutarlılık ve sevgiyle sunduğu
dayanak; çocukların kendilerini inançta hissetmelerini ve potansiyellerini gerçekleştirmelerini sağlar.
Sizler, çocuğunuzun en büyük destekçisi ve en değerli rol modelisiniz. Onun yanında
olduğunuzu hissettirdikçe, özgüveni de sağlam temeller üzerine inşa edilecektir.
“Özgüven, çocuğun en güçlü kanatlarıdır; sevgi ve takviyeyle büyür, yürekle uçar.”
Uzman Psikolog R. Cansu AKSOY YÜCE
