Özgüven Meseleleri Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Düzgünleşme Süreci
Özgüven Meselelerinin Belirtileri
Özgüven eksikliği farklı formlarda kendini gösterebilir. Bunlar ortasında:
• Daima onay ihtiyacı
• Oburlarının fikirlerine çok odaklanma
• “Yapamam” düşüncesi
• Kusur yapmaktan ağır halde korkma
• Muvaffakiyetin küçümsenmesi, başarısızlığın abartılması
• Toplumsal ortamlarda geride durma
• Karar vermekte zorlanma
• Kendini yetersiz hissetme
üzere belirtiler yer alır.
Kişi birçok vakit dışarıdan güçlü görünse bile iç dünyasında derin bir korku ve değersizlik hissi taşıyabilir.
Özgüven Problemlerinin Nedenleri
Bu durumun ardında tek bir sebep yoktur; birçok etken özgüveni etkileyebilir:
• Çocuklukta çok eleştirilme, gereğince takviye görmeme
• Travmatik yaşantılar
• Aile içi kıyaslamalar
• Akademik yahut toplumsal başarısızlık deneyimleri
• Mükemmeliyetçilik baskısı
• Toplumsal beklentiler
Bu faktörler, kişinin kendini nasıl gördüğünü ve neye layık olduğuna inandığını direkt şekillendirir.
Yetişkinlikte Özgüven Eksikliğinin Etkileri
Özgüven sıkıntıları, sırf duygusal dünyayı değil;
• meslek gayelerini,
• romantik ilgileri,
• toplumsal ömrü,
• gerilimle başa çıkma becerilerini
de tesirler.
Kişi bazen bir fırsatı kıymetlendirme bahtını kendi eliyle kaçırır; zira “ya başarmazsam?” niyeti davranışlarını yönetir.
Tedavi ve Güçlenme Süreci
Özgüven, doğuştan gelen bir özellik değildir; geliştirilebilir bir hünerdir. Terapi süreci, kişinin kendini daha gerçekçi, istikrarlı ve güçlü bir pencereden görebilmesini sağlar.
En tesirli formüller ortasında:
• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
• Şema Terapi
• His odaklı yaklaşımlar
bulunur.
Bu süreçte birey:
• Kendini sabote eden niyetleri tanır,
• Bunların yerine daha sağlıklı inançlar yerleştirir,
• Muvaffakiyet ve başarısızlığı daha gerçekçi kıymetlendirir,
• Kendi gereksinimlerini daha net söz etmeyi öğrenir,
• Adım adım inançlı bir öz-değer duygusu geliştirir.
Sağlam bir özgüven, kişinin sırf davranışlarını değil; hayatla kurduğu alakayı büsbütün değiştirir.
Sonuç
Özgüven meseleleri, birçok kişinin sessizce yaşadığı yaygın bir sorundur; lakin yanlışsız farkındalık ve profesyonel takviyeyle kalıcı olarak çözülebilir. Kişi kendi kıymetini fark ettikçe, “yapamam” fikri yerini “deneyebilirim ve geliştirebilirim” anlayışına bırakır. Bu dönüşüm sadece başarıyı değil, daha istikrarlı ve tatmin edici bir ömrü da beraberinde getirir.
