Tartışma Başlı Başına Ziyanlı mıdır?
Çocuklar, düşündüğümüzden çok daha fazla şeyi fark eder. Seslerin yükselmediği, sözlerin dikkatli seçildiği durumlarda bile ortamda bir tansiyon varsa bunu hissederler. Bu nedenle “hiç tartışmıyormuş üzere yapmak”, çocuğu her vakit koruyan bir strateji değildir.
Aksine, çatışmanın büsbütün yok sayıldığı konutlarda çocuklar birçok vakit belirsizlik içinde kalır. Ne olduğunu anlamazlar fakat bir şeylerin yolunda gitmediğini hissederler. Bu belirsizlik, çocuğun kendi iç dünyasında korku üretmesine neden olabilir.
Sürekli Susulan Konutlarda Çocuk Ne Öğrenir?
Hiç tartışmayan ebeveynler, çocuklarına farkında olmadan şu bildirisi verebilir:
“İlişkilerde meseleler konuşulmaz.”
Bu çocuklar büyüdüklerinde hislerini bastırmayı, rahatsız oldukları bahisleri lisana getirmemeyi öğrenebilirler. Zira çatışma, tehlikeli ya da kaçınılması gereken bir şey olarak kodlanmıştır.
Oysa çatışma, gerçek formda yaşandığında çocuğa kıymetli bir şey öğretir:
Fikir ayrılıkları bağlantıyı bitirmez.
Peki Çocuğun Yanında Tartışmak Gerçek mu?
Burada kritik bir ayrım yapmak gerekir. Çocuğun yanında denetimsiz, yıkıcı, aşağılayıcı tartışmalar elbette ziyanlıdır. Hakaret, tehdit, bağırma ya da sessiz cezalandırma üzere davranışlar çocuğun itimat hissini zedeler.
Ancak hürmet hudutları içinde kalan, hislerin söz edilebildiği ve sonunda bir halde toparlanan tartışmalar, çocuğun duygusal gelişimi için öğretici olabilir.
Çocuk, bu cins bir çatışmada şunu görür:
“İnsanlar uyuşmazlık yaşayabilir ancak tekrar de ilgi devam edebilir.”
Tartışmanın Nasılı, Sonucundan Daha Önemlidir
Çocuk için en kıymetli şey, tartışmanın sonrasıdır. Ebeveynler tartıştıktan sonra hiçbir şey olmamış üzere davranıyorsa, çocuk başında senaryolar üretir. “Sorun çözüldü mü?”, “Hâlâ kızgınlar mı?”, “Benimle mi ilgili?” üzere sorular yanıtsız kalır.
Oysa ebeveynlerin tartışma sonrası sakinleşip alakayı onardığını görmek, çocuğa itimat verir. Bu tamirat bazen açık bir konuşma, bazen kolay bir temas ya da yumuşayan bir tonla olur.
Çocuğun Yaşı Neden Kıymetlidir?
Elbette her yaş kümesi için birebir yaklaşım geçerli değildir. Küçük çocuklar soyut açıklamaları anlamakta zorlanabilir. Bu nedenle onların yanında yaşanan tartışmalar daha kısa, daha sade ve daha denetimli olmalıdır.
Ancak yaş büyüdükçe, çocukların duygusal dünyası da genişler. Ergenlik periyoduna yaklaşan çocuklar, çatışmanın nedenlerini daha güzel anlayabilir. Bu noktada dürüst lakin yaşına uygun açıklamalar, çocuğun kendini dışlanmış hissetmesini pürüzler.
Asıl Soru Ne Olmalı?
“Çocuğun yanında tartışalım mı?” sorusu yerine şu soru daha fonksiyoneldir:
“Çatışmayı çocuğun duygusal güvenliğini koruyarak yaşayabiliyor muyuz?”
Çocuklar kusursuz bağlantılardan değil, onarılabilen münasebetlerden öğrenir. Hiç tartışmayan ebeveynler değil; tartışıp tekrar bağ kurabilen ebeveynler, çocuğa sağlıklı bağlantı modelini sunar.
Çocuğun yanında tartışmak ya da hiç tartışmamak tek başına hakikat ya da yanlış değildir. Belirleyici olan, çatışmanın tonu, içeriği ve sonrasıdır.
Çocuk için en esirgeyici şey, ebeveynlerin hiç sorun yaşamaması değil; sorun yaşandığında bununla nasıl başa çıkıldığını görmesidir.
Çünkü çocuklar, münasebetlerin kusursuz olmasını değil; inançlı olmasını ister.
