İlişki Lisanı Nedir?
İlişki lisanı, bir insanın yakınlık kurma biçimidir. Nasıl bağlandığı, nasıl uzaklaştığı, hislerini nasıl söz ettiği ya da hangi durumlarda sustuğu bu lisanın modülleridir. Bu lisan; söylenenlerden çok, öğrenilenlerle şekillenir.
Çocuklukta bakım verenlerle kurulan ilgi, çocuğa şunu öğretir:
“Bir bağda ne beklemeliyim, neye katlanmalıyım, ne vakit geri çekilmeliyim?”
Bu öğrenme birden fazla vakit kelamlı değildir. Daha çok hissedilen, tecrübelenen ve tekrar eden durumlarla içselleştirilir.
Çocuklukta Öğrenilen Temel Mesajlar
Çocuklukta alınan birtakım temel duygusal bildiriler, yetişkinlikteki münasebet lisanının çekirdeğini oluşturur. Örneğin;
Duyguların küçümsendiği bir ortamda büyüyen bir çocuk, yetişkinlikte hislerini bastırarak münasebet kurabilir.
Sevginin şartlı olduğu bir ailede yetişen birey, bağlarda kabul görmek için daima ahenk sağlayabilir.
İhmalin ya da tutarsızlığın olduğu bir ortamda büyüyen kişi, yakınlıkla ara ortasında gidip gelen alakalar kurabilir.
Bu iletiler “doğru” ya da “yanlış” olarak kaydedilmez. Yalnızca “ilişki bu türlü bir şey” algısı oluşur.
Yetişkinlikte Tekrar Eden Kalıplar
Yetişkinlikte kimi bağlantıların başta çok tanıdık gelmesi tesadüf değildir. Kişi, çocuklukta öğrendiği bağlantı lisanını tekrar konuşabileceği insanlara çekilebilir. Bu bazen inanç hissi yaratır, bazen de nedenini açıklayamadığı bir rahatsızlık.
Örneğin çocukken duygusal olarak yalnız kalan biri, yetişkinlikte de duygusal olarak erişilemeyen partnerlerle bağlantı kurabilir. Bu durum şuurlu bir tercih değildir; tanıdık olanın tekrar edilmesidir.
Burada kıymetli bir yanılgı vardır: Kişi sorunu karşısındaki insanlarda arar. Meğer tekrar eden şey birçok vakit münasebette kullanılan lisandır, şahıslar değil.
“Bunu Neden Daima Ben Yaşıyorum?” Sorusu
Bu soru, farkındalığın başladığı noktadır. Zira tekrar eden münasebet dinamikleri tesadüf değildir. Fakat bu durum mukadderat de değildir.
İnsan, çocuklukta öğrendiği bağ lisanını değiştirebilir. Ancak evvel bu lisanı fark etmesi gerekir. Hangi durumlarda susuyorum? Ne vakit kendimden vazgeçiyorum? Yakınlık arttığında ne yapıyorum? Bu sorular, bağlantının bugünü kadar geçmişini de görünür kılar.
Değişim Nerede Başlar?
Değişim, geçmişi suçlamakla değil; bugünü fark etmekle başlar. Çocuklukta öğrenilen alaka lisanı bir hayatta kalma stratejisiydi. O periyot işe yaramış olabilir. Fakat yetişkinlikte tıpkı strateji her vakit fonksiyonel değildir.
Yeni bir alaka lisanı öğrenmek, kişinin kendine şu müsaadesi vermesiyle mümkündür:
“Artık farklı bir formda bağlanabilirim.”
Bu süreç kolay değildir. Zira yeni olan her şey üzere, başta inançsız hissettirebilir. Lakin farkındalık arttıkça tekrarlar yavaşlar.
Yetişkinlikte yaşanan bağ meselelerinin tamamı çocuklukla açıklanamaz; fakat birden fazla, orada öğrenilen lisanın izlerini taşır. İnsan ilgilerinde tekrar eden kalıplar, geçmişin bugünde konuşma biçimidir.
Eğer bir ilgide kendinizi daima birebir duygusal noktada buluyorsanız, soru şu olabilir:
“Ben bu alakayı nitekim bugünde mi yaşıyorum, yoksa çocukluktan kalan bir lisanı mi konuşuyorum?”
Bu soruyu sormak, yeni bir lisan öğrenmenin birinci adımıdır.
