Savunma Nedir, Ne Değildir?
Savunma, sadece tenkide karşı yanıt vermek değildir. Asıl savunma, kişinin karşısındakinin hissini duymadan, kendi konumunu muhafazaya odaklanmasıdır. “Ama ben o denli demek istemedim”, “sen de daima abartıyorsun”, “benim de zorlandığım şeyler var” üzere cümleler birden fazla vakit açıklama üzere görünür. Halbuki bu tabirler, temas kurmak yerine temastan kaçınmanın yollarıdır.
Savunma başladığında bağlantı bir his alanı olmaktan çıkar, bir mahkeme salonuna dönüşür. Kim haklı, kim haksız sorusu dolaşmaya başlar. Hisler geri plana itilir, münasebetler öne çıkar.
Savunmanın Duygusal Etkisi
Savunmaya geçen kişi ekseriyetle “anlaşılmadığını” hisseder. Lakin karşı tarafta oluşan his birden fazla vakit şudur: “Görülmüyorum.” Bu his, ilgilerde en süratli soğumaya neden olan hislerden biridir.
Bir kişi hissini paylaştığında, aslında karşısındakinden tahlil ya da mantıklı bir yanıt beklemeyebilir. Birden fazla vakit gereksinim duyulan şey, hissin kabul edilmesidir. Savunma devreye girdiğinde bu kabul gereksinimi karşılanmaz. His askıda kalır. Askıda kalan her his vakitle kırgınlığa dönüşür.
Savunma Neden Bu Kadar Otomatik?
Savunma birçok vakit şuurlu bir tercih değildir. Kişi kendini tehdit altında hissettiğinde devreye girer. Bu tehdit bazen suçlanma korkusu, bazen yetersiz hissetme, bazen de geçmiş tecrübelerden gelen bir hassasiyettir.
Özellikle çocuklukta sık eleştirilen, yanlışları üzerinden sevilen ya da şartlı kabul gören bireylerde savunma daha süratli tetiklenir. Zira his paylaşımı, bilinçdışı seviyede “yargılanacağım” manasına gelir. Bu noktada savunma, duygusal bir zırh fonksiyonu görür. Lakin bu zırh birebir vakitte teması da keser.
Savunma Başladığında Bağda Ne Olur?
Savunma arttıkça taraflar birbirini dinlemeyi bırakır. Dinlemek yerini yanıt hazırlamaya bırakır. Alakada “duyulmak” yerine “haklı çıkmak” hedeflenir. Vakitle konuşmalar kısalır, paylaşımlar azalır. Zira kişi bilir ki hissini açtığında karşısında anlayan değil, savunan birini bulacaktır.
Bu durum bilhassa yakın bağlantılarda önemli bir yalnızlık hissi yaratır. Fizikî olarak yan yana olunabilir; fakat duygusal olarak uzaklık giderek artar.
Savunmanın Karşısında Ne İşe Fayda?
Savunmanın panzehiri açıklama yapmak değil, durup duyguyu fark etmektir. “Bunu söylediğimde ne hissettin?” ya da “Bunu duyduğunda zorlandığını fark ediyorum” üzere tabirler, savunma döngüsünü yavaşlatır.
Burada değerli olan, katılmak değil temas kurmaktır. Karşı tarafın hissini kabul etmek, onun bakış açısını benimsemek manasına gelmez. Fakat hissin varlığını tanımak, ilgiyi canlı meblağ.
Savunmaya geçmek birçok vakit bağlantıyı korumak için yapılan bir atak üzere görünür. Halbuki uzun vadede en süratli kopuş yollarından biridir. Duygusal temas, savunma ile değil; merak, durma ve dinleme ile kurulur.
Bir bağlantıda kendinizi daima açıklarken buluyorsanız, durup şunu sormak yararlı olabilir:
“Şu anda kendimi mi koruyorum, yoksa teması mı kaybediyorum?”
İşte bu soru, savunmadan çıkmanın birinci adımıdır.
