Evlilikte Öfke Denetimi: Öfke Sorun mu, Yoksa Bastırılan Bir Muhtaçlığın Sesi mi?

Öfke Neden Evlilikte Bu Kadar Ağır Yaşanır?
Evlilik, bireyin en savunmasız olduğu bağ biçimidir. Kişi eşinin yanında kendini güvende
hissetmek ister, görülmek ister, önemsenmek ister. Bu gereksinimler karşılanmadığında ortaya
çıkan his birçok vakit hayal kırıklığıdır; fakat hayal kırıklığı direkt ifade
edilmediğinde öfkeye dönüşür.
Öfke çoklukla şu hislerin üstünü örter:
 Bedel görmeme
 Anlaşılmama
 Yalnız hissetme
 Denetim edilme
 Haksızlığa uğrama
Yani öfke, birden fazla vakit yüzeyde görünen histir; altında ise çok daha kırılgan bir alan
vardır.
Evlilikte Öfke Denetimi Ne Değildir?
Öfke denetimi denildiğinde sık yapılan bir yanlış vardır:
Öfkeyi bastırmak.
Susmak, içine atmak, görmezden gelmek ya da “büyütmemek” ismine duyguyu yok saymak,
denetim değildir. Tersine, bastırılan öfke vakitle pasif agresif davranışlara, uzaklaşmaya ya
da ani patlamalara yol açar.
Gerçek öfke denetimi:
 Öfkeyi fark etmeyi
 Kaynağını anlamayı
 Ziyan vermeden söz edebilmeyi içerir
Öfke Patlamalarının Altında Yatan Dinamikler
Evlilikte sık öfke patlamaları yaşayan bireylerde ekseriyetle şu dinamikler görülür:
1. Hislerle temas kuramamak
Kişi ne hissettiğini netleştiremediğinde, en güçlü ve en kolay çıkan his öfke olur.
2. Geçmişten gelen bastırılmış öfke
Çocuklukta kızmasına müsaade verilmeyen, hisleri küçümsenen bireyler yetişkinlikte öfkeyi ya
hiç göstermez ya da denetimsiz biçimde yaşar.
3. Hudut ihlalleri

Eşin davranışları ferdî hudutlara daima temas ediyorsa, öfke kaçınılmaz hale gelir.
4. Güçsüzlük hissi
Kendisini tabir edemeyen, talepleri karşılanmayan birey öfkeyi bir güç aracı olarak
kullanabilir.
Evlilikte Öfke Nasıl Bağa Ziyan Verir?
Denetimsiz öfke, ilgide itimat hissini zedeler. Yüksek ses, aşağılayıcı kelamlar, tehditkâr
vücut lisanı, karşı tarafın kendini inançta hissetmesini maniler. İtimat sarsıldığında ise kişi
ya savunmaya geçer ya da geri çekilir.
Bu da şu döngüyü yaratır:
Öfke → Savunma → Kopukluk → Daha fazla öfke
Vakitle çiftler birbirini “anlamaya çalışan iki kişi” olmaktan çıkar, “kendini muhafazaya çalışan
iki birey” haline gelir.
Evlilikte Öfke Denetimi İçin Temel Yaklaşımlar
1. Öfkeyi Tanımak ve Adlandırmak
Öfke geldiğinde birinci yapılması gereken şey onu bastırmak değil, fark etmektir.
“Şu an öfkeliyim” diyebilmek, denetimin birinci adımıdır.
Akabinde şu sorular sorulabilir:
 Beni tetikleyen ne oldu?
 Asıl gereksinimim ne?
 Bu öfke bugünkü olayla mı ilgili, yoksa daha eski bir yere mi dokundu?
2. Öfkeyle Konuşmaya Orta Vermek
Öfke yükseldiğinde konuşmaya devam etmek birden fazla vakit ziyanlıdır. Bu noktada ilişkiyi
koruyan şey, mola verebilmektir.
Buradaki kritik fark şudur:
Mola vermek kaçmak değildir.
“Şu an sakinleşmeye gereksinimim var, sonra konuşalım” demek sorumluluktur.
3. Öfkeyi Suçlamadan Tabir Etmek
“Sen beni çıldırtıyorsun” yerine
“Bu durumda kendimi çok bedelsiz hissettim ve öfkelendim” demek, bağlantısı dönüştürür.
Suçlama savunmayı artırır; his tabiri ise temas kurar.
4. Vücutla Çalışmak
Öfke sadece zihinsel değil, bedensel bir yansıdır. Kalp atışı hızlanır, kaslar gerilir, nefes
daralır. Bu nedenle yalnızca konuşmak yetmez.
Yürüyüş, nefes idmanı, bedensel boşaltım teknikleri öfkenin regüle edilmesine yardımcı
olur.
5. Birebir Tartışmaların Tekrarını Fark Etmek

Eğer çift birebir mevzularda daima öfkeleniyorsa, sıkıntı o anki olay değildir. Çözülmemiş bir
tema vardır.
Bu temayı fark etmek, öfkeyi direktörün en kıymetli adımlarından biridir.
Öfke ile Hudut Ortasındaki İnce Çizgi
Öfke birden fazla vakit hudutların ihlal edildiğini gösterir. Fakat hudut koymak ile öfkelenmek aynı
şey değildir.
Hudut:
“Bunu kabul etmiyorum.”
Öfke patlaması:
“Buna katlanmak zorunda bırakıldım.”
Sağlıklı evlilikte birey, hudutlarını öfkeye başvurmadan tabir edebilir. Bu maharet vakitle ve
farkındalıkla gelişir.
Evlilikte Öfke Denetimi Neden Ortak Bir Süreçtir?
Öfke tek başına yaşanıyor üzere görünse de evlilikte birçok vakit karşılıklıdır. Bir tarafın öfke
biçimi, öteki tarafın geri çekilmesini; geri çekilme ise daha fazla öfkeyi tetikleyebilir.
Bu nedenle öfke denetimi sadece “öfkelenen eşin sorunu” değildir. Münasebetin dinamiğiyle
ilgilidir.
Ne Vakit Profesyonel Dayanak Gerekir?
 Öfke fizikî ya da duygusal ziyan veriyorsa
 Tartışmalar denetimden çıkıyorsa
 Çocuklar bu öfkeye tanıklık ediyorsa
 Çift kendi başına bu döngüyü kıramıyorsa
Dayanak almak geciktirilmemelidir. Bu, evliliği müdafaa isteğinin bir göstergesidir.
Sonuç: Öfke Düşman Değil, Rehberdir
Evlilikte öfke denetimi, öfkeyi yok etmeyi değil; onu anlamayı ve dönüştürmeyi gerektirir. Öfke
hakikat yönetildiğinde bağlantıyı yıkan bir güç olmaktan çıkar, değişim için bir ihtar sistemine
dönüşür.
Asıl soru şudur:
“Öfkem bana ne anlatmaya çalışıyor?”
Bu soru sorulabildiğinde, öfke ilgiyi yıkmaz; derinleştirir.