İlişkide itimat duygusu, sırf partnerin tavırlarıyla inşa edilmez. Bu his, kişinin erken
periyot tecrübeleriyle şekillenen içsel bağlantı modelleriyle yakından temaslıdır. Çocukluk ve
ergenlik periyodunda duygusal gereksinimlerin tutarsız biçimde karşılanması, yakınlığın
cezalandırıldığı ya da görmezden gelindiği ilişkisel ortamlar, bireyin zihninde yakınlığı tehlikeli
bir alan olarak kodlayabilir. Bu türlü bir iç dünyada bağ kurmak; terk edilme, denetim edilme ya
da kendini kaybetme kaygılarını beraberinde getirebilir.
Yakınlıktan kaçınan bireyler çoklukla münasebetlerinde muhakkak bir arayı muhafazaya itina gösterir.
Hislerini hudutlu paylaşabilir, muhtaçlıklarını lisana getirmekte zorlanabilir ya da ilişkide
derinleşme başladığında geri çekilme eğilimi gösterebilirler. Bu durum birden fazla vakit dışarıdan
soğukluk, ilgisizlik ya da bağlanmaktan kaçma olarak yorumlansa da, temelde işleyen
sistem kendini muhafaza uğraşıdır. Yakınlık arttıkça tetiklenen huzursuzluk, kişinin
geçmiş tecrübelerinden öğrenilmiş savunma sistemlerinin devreye girdiğini gösterir.
Bu kaçınma davranışlarının kıymetli bir istikameti de, bireyin yakınlığı istemediği hâlde ondan
kaçıyor üzere görünmesidir. Bir yandan bağ kurma, sevilme ve anlaşılma gereksinimi devam
ederken; öteki yandan bu gereksinimlerin karşılanması kırılganlık yaratır. Bu içsel çatışma,
ilgilerde gelgitlere, duygusal araya ya da alakayı sabote eden davranışlara zemin
hazırlayabilir. Kişi, münasebette kalmakla kendini korumak ortasında sıkışmış hissedebilir.
Yakınlıktan kaçmayı kalıcı bir kişilik özelliği olarak kıymetlendirmek yerine, geçmişte işe
yaramış bir bağ stratejisi olarak ele almak daha kapsayıcı bir bakış sunar. Bir dönem
duygusal olarak hayatta kalmayı sağlayan bu strateji, yetişkinlikte ilişkisel doyumu sınırlayan
bir yapıya dönüşebilir. Bu noktada sorun, kişinin bağlantı istememesi değil; yakınlığın taşıdığı
duygusal yükle başa çıkmakta zorlanmasıdır.
Terapi sürecinde bu kaçınma davranışlarının altında yatan hisler ve tecrübeler inançlı bir
çerçevede ele alındığında, birey yakınlığın her vakit tehdit manasına gelmediğini fark
etmeye başlayabilir. Kişi, hislerini düzenleyebildikçe ve içsel itimat duygusu güçlendikçe,
alakada kalabilme kapasitesi de artar. Yakınlık, fakat bireyin kendi duygusal sınırlarını
tanıyabildiği ve taşıyabildiği ölçüde sürdürülebilir hâle gelir.
Bağda inançta hissetmek, kusursuz bir partnerle ya da sıkıntısız bir ilgiyle değil; bireyin
kendi iç dünyasında geliştirdiği duygusal farkındalık ve esneklikle mümkün olur. Yakınlık da
bu itimadın doğal bir sonucu olarak, vakitle daha ulaşılabilir bir tecrübeye dönüşür.
Kaynak : Doktor Sitesi
