Zihnimiz kaygılandığı anlarda bu inanışlara sığınarak korkuyu bir nebze azaltır yahut olumsuz
sonuçların suçluluğunu üstlenmektense bu şekil inanışlara atfeder. Bu, zihnimizin aslında
denetim düzeneğinin doğurduğu bir durumdur, dertle başa çıkılamadığı zamanlar
rastlantısal bir muvaffakiyet yahut olumlu bir gelişme, zihnimizde yanlış bir neden–sonuç ilişkisi
kurulmasına yol açar. Ve biz, o an yanımızda bulunan bir objeyi ya da yaptığımız bir
davranışı muvaffakiyetle ilişkilendirir ve bunu tekrar etmeye başlarız. Vakitle bu davranış,
bizler için güvenlik sağlayan bir alışkanlığa dönüşür. Ve güya o anki totemimizi bir sonraki
süreçte yapmazsak birebir başarıyı elde edemeyeceğimize dair inanç oluştururuz.
Bu durum her ne kadar bizi anlık olarak inançta hissettirip rahatlatsa da, bizim sağlıksız
ve temeli olmayan bir alışkanlığımıza dönüşür. Şayet bu alışkanlık önü kesilemez bir şekilde
yol alırsa hayatımızın tamamına sirayet edip hayatımızı olumsuz manada tesirler.
Bilhassa kritik ve gerilimli durumlarda (sınav öncesi, çıkılacak bir maç öncesi, bir görüşme
öncesi) beynimiz denetimin büsbütün bizde olması durumuyla baş edemez; bu güven
hissine çok gereksinim duyar ve totemimizi gerçekleştiremediğimiz durumda
düşündüğümüz tek şey olumsuz sonuçların doğacağı senaryolar olur.
Ancak bu inançlar, işlevselliklerini kaybettikleri vakit bizler için daha ağır bir kaygı
duyma haline dönüşebilir. Bu türlü vakitlerde yeni totemler yahut zihnimizde daha farklı
batıl inançlarla bu durumları açıklamaya eğilim gösteririz. Bizi sonsuz döngüye sokan bu
durum, bir yerden sonra çıkmaza girmemize sebep olabilir.
Önemli olan, batıl inanışlarımızın ve totemlerimizin içimizdeki hangi baş edemediğimiz ve
bilinmeyen hissettiğimiz durumlardan kaynaklandığını bulmak ve bunu anlamlandırmaktır.
Sağlıklı bir psikoloji için bu sembollere gereksinim duymadan kendi yeterliliğimizi ele almamız
gereklidir. Zihnimiz, gerçek gücün objelerde değil, kişinin kendisinde olduğunu
hatırladığında ruhsal esnekliğimiz güçlenir.
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Stajyer Psikolog Dilara Merve Aydın
