ŞİZOFRENİ HASTALARINDA İÇSELLEŞTİRİLMİŞ DAMGALANMA İÇGÖRÜ & TEDAVİYE AHENKLE ALAKASI
Amaç: Birçok toplumda damgalama birinci olarak akıl hastalarına karşı geliştirilmiştir ve en çok damgalanan bireyler şizofreni hastalarıdır. Toplum tarafından damgalanan hastalar, yaşadıkları bu damgalamayı içselleştirirler (Byrne, 2000). Bu damgalanma hastaların değersizlik duygusu, düşük benlik hürmeti, utanç toplumsal ve mesleksel işlevsizlik ve toplumsal geri çekilme yaşamasına neden olur. Bunlara ek olarak damgalanma, hastaların psikiyatrik ve psiko toplumsal tedaviye yönelimini ve tedaviyi sürdürümünü olumsuz istikamette tesirler (Freudenreich ve ark, 2004). Bu çalışmada, şizofreni hastalarının içselleştirilmiş damgalanma seviyelerinin incelenmesi ve içselleştirilmiş damgalanma ile tedaviye ahenk ortasındaki ilginin incelenmesi amaçlanmaktadır. Yol: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Kısmı Şizofreni ve Öteki Psikotik Bozukluklar Polikliniğine başvuran ve DSM-IV teşhis ölçütlerine nazaran şizofreni tanısı konulmuş 46 şizofreni hastası çalışmaya alınmıştır. Hastalara Müspet Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), İçgörünün Üç Bileşenini Kıymetlendirme Formu ve İlaç Ahenk Ölçeği (İUÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel Tahliller SPSS 16 sürümü ile yapılmıştır. Bulgular: Yapılan Pearson Korelasyon tahlillerinin sonuçlarına nazaran; RHİDÖ toplam puanı ve İUÖ toplam puanları ortasında münasebet bulunamamıştır. RHİDÖ toplam puanı, PANSS toplam puanı ve ölçeğin alt alçekleri olan müspet belirtiler ve genel psikopatoloji alt ölçekleri toplam puanı ile olumlu istikamette bağlantılı bulunmuştur. İUÖ ise İçgörü ile alakalı olarak saptanmıştır. Uygulanan t testi sonuçlarına nazaran, daha evvel intihar teşebbüsü olan hastaların RHİDÖ toplam puanları daha yüksek bulunmuştur. Buna ek olarak tedavisiz geçen mühlet ile RHİDÖ toplam puanı ortasında olumlu istikamette bir bağ bulunmuştur. Yorum: Şizofreni hastalarının yaşadıkları içselleştirilmiş damgalanma şizofreniye mahsus belirtilerle ve bilhassa de depresyon, anksiyete üzere psikopatolojik belirtilerle bağlıdır. İntihar teşebbüsü olan hastaların damgalanmayı daha çok içselleştirmeleri de bu durum ile ilişkilidir. (Ritsher ve ark, 2003). Ayrıyeten tedavisiz geçen mühlet, hastaların güzelleşme süreçlerini olumsuz etkilediği ve bu nedenle hastaların hissettikleri damgalanmanın şiddetlendiği düşünülebilir. Şizofreni hastalarının iyileşmeleri için büyük kıymet taşıyan tedaviye ahenkte ise içgörü eksikliği olumsuz rol oynamaktadır (Baier, 2010). Bu bulguların ışığında, içgörüyü arttırmaya yönelik müdahaleler hastaların tedaviye ahengini arttırabilir. Ayrıyeten, psikopatolojik belirtilerinin tedavisine kıymet verilmesi hastaların yaşadıkları içselleştirilmiş damgalanmayı azaltmada faydalı olabilir. Kaynakça Baier, M. (2010) Insight in Schizophrenia: A Review. Current Psychiatry Reports, 12,356–361. Byrne, P. (2001), Psychiatric stigma. The British Journal of Psychiatry, 178, 281-284. Freudenreich, O., Cather, C., Evins, A.E., Henderson, D.C. & Goff, D.C. (2004). Attitudes of schizophrenia outpatients towards psychiatric medications: relationship to clinical variables and insight. Journal of Clinical Psychiatry, 65, 1372–1376. Ritsher, J.B., Otilingam, P.G. & Grajales, M. (2003), Internalized stigma of mental illness: psychometric properties of a new measure. Psychiatry Research, 121, 31 –49
