Ergenlik devri, kimlik arayışının ve hudut test etmenin ağırlaştığı bir gelişim evresidir. Bu süreçte birtakım gençler riskli davranışlara daha yatkın olabilir. Riskli davranışlar, ergenin kendini tehlikeye atması manasına gelmez her vakit; birçok vakit bir muhtaçlığın, bir boşluğun ya da anlaşılmama hissinin dışavurumudur.
Ergen beyninde karar verme, sonuçları öngörme ve dürtü denetiminden sorumlu alanlar şimdi tam olgunlaşmamıştır. Bu nedenle ergenler kısa vadeli hazlara daha açık, uzun vadeli sonuçlara ise daha kapalı olabilir. “Bana bir şey olmaz” fikri bu gelişimsel sürecin bir kesimidir.
Riskli davranışların altında birçok vakit aidiyet gereksinimi yatar. Akran kümesine kabul edilme, dışlanmama ve “cesur” görünme isteği, ergeni kendi hudutlarının ötesine geçmeye itebilir. Bu noktada davranıştan çok, davranışın temsil ettiği mana kıymetlidir.
Duygusal boşluk, değersizlik hissi ve görülmeme duygusu da risk alma eğilimini artırır. Birtakım ergenler için risk, “varım” demenin bir yoludur. Dikkat çekmek değil, fark edilmek isterler.
Aile içi bağlantı biçimi bu süreçte belirleyicidir. Çok baskıcı, denetimci ya da büsbütün ilgisiz ebeveyn tavırları, ergenin sonları daha sert biçimde zorlamasına neden olabilir. İnanç temelli fakat net sonları olan aile yapıları gözetici rol oynar.
Riskli davranışları yalnızca yasaklamak ya da cezalandırmak kısa vadeli bir tahlildir. Uzun vadede ergenin duygusal gereksinimlerini anlamak, alternatif baş etme yolları sunmak ve sağlıklı risk alanları (spor, sanat, üretken faaliyetler) oluşturmak çok daha tesirlidir.
Ergenin davranışına değil, nedenine odaklanmak; “Ne yapıyorsun?” yerine “Ne yaşıyorsun?” sorusunu sorabilmek bu sürecin en güçlü anahtarıdır.
