Yeme bozukluğu yaşayan birçok kişinin ortak noktalarından biri, dışarıdan “çok başarılı” görünmesidir. Nizamlı, disiplinli, amaç odaklı, denetimi seven… Fakat bu görünür disiplinin altında birçok vakit kırılgan bir mükemmeliyetçilik yatar. Mükemmeliyetçilik, yeme bozukluklarında yalnızca bir kişilik özelliği değil; bozukluğu besleyen bir ruhsal yer olabilir.
Mükemmeliyetçi zihin, “ya daima ya hiç” mantığıyla çalışır. Kişi ya kusursuz olmalıdır ya da büsbütün başarısızdır. Bu niyet yapısı, yeme davranışına da yansır. “Bugün biraz kaçırdım, o vakit büsbütün bozuldu” kanısıyla kişi kendini bırakabilir. Akabinde gelen suçluluk, tekrar kısıtlamayı tetikler. Böylelikle döngü güçlenir.
Mükemmeliyetçilik birçok vakit denetim gereksiniminin bir maskesidir. Kişi hayatın belirsizliğini, hislerini ve bağlarını denetim edemediğinde; vücudunu denetim ederek inanç hissi yaratmaya çalışır. Kilo, kalori, tartı, spor… Bunlar kişinin elinde “ölçülebilir” şeylerdir. Zihin, denetim edebildiği bir alan bulduğunda rahatlar üzere olur. Lakin bu rahatlama geçicidir. Zira denetim arttıkça esneklik azalır.
Bir öbür kıymetli nokta, mükemmeliyetçiliğin özdeğerle birleşmesidir. Kişi “değerli olmak” için eksiksiz olmak zorunda hisseder. Bu da vücut üzerinden bir muvaffakiyet alanı yaratır. “Zayıf olursam kabul görürüm”, “kontrollü olursam sevilirim” üzere inançlar, yeme bozukluğunu bir çeşit kimlik haline getirebilir.
Mükemmeliyetçi şahıslar ekseriyetle kendilerine çok serttir. Diğerlerine karşı anlayışlı olabilirler lakin kendilerine gelince acımasızlaşırlar. Bu sert iç ses, güzelleşmeyi zorlaştırır. Zira düzgünleşme, harika ilerleyen bir süreç değildir. Dalgalanmalar olur. Zihin her dalgalanmayı “başarısızlık” olarak yorumladığında kişi tekrar bozukluğa tutunabilir.
Bu yüzden terapide maksat, harikalığı bırakmak değil; esnekliği öğrenmektir. “Yeterince
