Çocukta Cinsel Gelişim: Gerçek Bilinen Yanlışlar ve Sağlıklı Yaklaşımlar

Son yıllarda çocuk ve cinsellik kavramlarının çoğunlukla istismar, zorbalık ve şiddet üzere olumsuz durumlarla birlikte anılması, bu bahsin yanlış anlaşılmasına ve tabulaşmasına neden olmuştur.

Oysa gelişimsel açıdan bakıldığında cinsellik; sosyal, bilişsel ve fizyolojik gelişimin doğal bir parçasıdır ve bebeklik periyodundan itibaren başlar.

Bebeklik ve Erken Çocukluk Devri (0-3 Yaş)

Bebeklikte çocuklar, bilhassa bakım süreçlerinde (alt değiştirme gibi) kendi vücutlarını fark etmeye başlar. Bu süreçte genital bölgeye yönelik farkındalık gelişir.

1-3 yaş aralığında ise:

• Çocuklar kendi vücutlarını keşfetmeye başlar
• Cinsiyetler ortası farkları fark eder
• Vücut kısımlarına isimler verir
• Dokunma yoluyla meraklarını giderir

Bu davranışlar büsbütün gelişimsel merakın bir parçasıdır.

Okul Öncesi Periyot (3-6 Yaş)

Bu periyot, cinsel merakın en ağır olduğu süreçtir. Çocuklar:

• “Ben nereden geldim?”
• “Bebekler nasıl oluyor?”

gibi sorular sormaya başlar.

Bu sorular, çocuğun dünyayı anlamlandırma eforunun bir göstergesidir.

Ebeveynler Nasıl Yaklaşmalı?

Birçok ebeveyn bu sorular karşısında ne söyleyeceğini bilemeyebilir ve tasa yaşayabilir. Lakin burada kıymetli olan:

• Soruları doğal karşılamak
• Çocuğun yaşına uygun biçimde açık ve net yanıtlar vermek
• Gereksiz ayrıntıdan kaçınmak
• Konuyu utanç yahut yasakla ilişkilendirmemek

Örneğin:
“Ben nasıl dünyaya geldim?” sorusuna,
→ “Anne ve babanın hücreleri birleşir, sen de annenin karnında büyürsün ve vakti gelince dünyaya gelirsin.”
üzere sade bir açıklama kafidir.

Mastürbasyon ve Bedensel Keşif

Çocukların vakit zaman kendi vücutlarına dokunmaları ya da haz keşfi davranışları göstermesi de gelişimin doğal bir kesimidir.

Bu noktada:

• Cezalandırıcı ya da utandırıcı yansılardan kaçınılmalı
• Davranışın özel alanlarda yapılması gerektiği uygun bir lisanla anlatılmalı
• Çocuğa bunun “ayıp” değil, özel ve ferdî bir durum olduğu öğretilmelidir

Bu yaklaşım, çocuğun vücut algısını sağlıklı geliştirmesine yardımcı olur.

Neden Bu Kadar Kıymetli?

Çocukluk periyodunda cinselliğe verilen yansılar:

• Beden algısını
• Özgüveni
• Sınır koyabilme becerisini
• İleriki ilişkilerini

doğrudan tesirler.

Sağlıklı bir yaklaşım, çocuğun hem kendini tanımasını hem de muhtemel risk durumlarına karşı daha şuurlu olmasını sağlar.

Ebeveynler Nasıl Yaklaşmalı?

Çocuklarda cinsel gelişim sürecinde ebeveyn tavrı epey kıymetlidir.

• Soruları doğal karşılayın
• Yaşına uygun, açık ve kısa karşılıklar verin
• Utandırıcı yahut cezalandırıcı yansılardan kaçının

Çocuğun vücuduna dokunma ve keşfetme davranışları da gelişim sürecinin bir kesimidir. Bu durumda çocuğa bunun özel bir davranış olduğu uygun bir lisanla anlatılmalıdır.

Sonuç

Çocukta cinsel gelişim, bastırılması gereken değil; doğru biçimde yönlendirilmesi gereken doğal bir süreçtir.

Çocuğa verilen bildiri ne kadar sağlıklı olursa, onun kendisiyle kurduğu ilgi de o kadar güçlü ve istikrarlı olur.

Unutmayın:
Bir çocuğa vücudunu gerçek öğretmek, onu hayata karşı korumaktır.