İmtihan Derdi mı Aile Baskısı mı? Çocuklar Gerçekte Neden Gerilime Girer?

Sınav devirleri sadece çocuklar için değil, aileler için de ağır ve gerilimli bir süreç olabilir. Bilhassa lise ve üniversiteye giriş imtihanları üzere kıymetli dönüm noktalarında birçok çocuk telaş, baskı ve başarısızlık dehşetiyle gayret edebilir. Lakin bu noktada kıymetli bir soru ortaya çıkar: Çocukların yaşadığı gerilim hakikaten imtihandan mı kaynaklanıyor, yoksa imtihana yüklenen mana ve ailelerin beklentileri mi bu gerilimi artırıyor?

Her çocuk vakit zaman imtihan heyecanı yaşayabilir. Fakat dert ağırlaştığında ve çocuğun günlük hayatını etkilemeye başladığında altında yatan nedenleri anlamak büyük değer taşır.

Sınav Korkusu Nedir?

Sınav tasası, çocuğun imtihan öncesinde yahut imtihan sırasında ağır telaş, kaygı ve gerilim yaşaması durumudur. Belli seviyede dert motivasyonu artırabilir ve performansı olumlu etkileyebilir. Lakin telaş çok hale geldiğinde dikkat, öğrenme ve hatırlama maharetleri üzerinde olumsuz tesirler oluşturabilir.

Sınav tasası yaşayan çocuklar birçok vakit bilgi eksikliği nedeniyle değil, ağır gerilim nedeniyle performanslarını tam olarak ortaya koymakta zorlanırlar.

Çocuklar İmtihandan mı Yoksa Başarısızlıktan mı Korkar?

Birçok çocuk için asıl endişe imtihanın kendisi değil, imtihan sonucunda yaşanabilecek olumsuzluklardır.

Örneğin çocuklar:

Ailesini hayal kırıklığına uğratmaktan,

Başarısız görünmekten,

Arkadaşlarıyla kıyaslanmaktan,

Eleştirilmekten,

Beklentileri karşılayamamaktan

kaygı duyabilir.

Bu nedenle bazen imtihan derdi üzere görünen durumun altında ağır performans baskısı bulunabilir.

Aile Baskısı Çocukların Derdini Nasıl Tesirler?

Ailelerin çocuklarının başarılı olmasını istemesi son derece doğaldır. Fakat uygun niyetle yapılan birtakım davranışlar farkında olmadan çocuk üzerindeki baskıyı artırabilir.

Örneğin:

Sürekli ders çalışmasını hatırlatmak,

Başkalarıyla kıyaslamak,

Yüksek beklentileri sık sık lisana getirmek,

Notları sevginin ölçütü haline getirmek,

Başarıyı tek paha kriteri olarak görmek

çocuğun dert düzeyini yükseltebilir.

Çocuk zamanla sınavı bir öğrenme süreci olarak değil, pahasının ölçüldüğü bir imtihan olarak algılamaya başlayabilir.

Sınav Tasasının Belirtileri Nelerdir?

Sınav devrinde birtakım belirtiler dikkat çekebilir:

Duygusal Belirtiler

Yoğun endişe

Gerginlik

Huzursuzluk

Ağlama isteği

Başarısızlık korkusu

Fiziksel Belirtiler

Karın ağrısı

Mide bulantısı

Baş ağrısı

Çarpıntı

Terleme

Uyku problemleri

Davranışsal Belirtiler

Ders çalışmaktan kaçınmak

Sürekli erteleme davranışı

İçe kapanmak

Sinirlilik hali

Motivasyon kaybı

Bu belirtiler uzun mühlet devam ediyorsa dikkatle değerlendirilmelidir.

Çocuklar En Çok Neye Muhtaçlık Duyar?

Sınav devrinde birçok çocuk aslında eksiksiz tavsiyelerden çok duygusal takviyeye muhtaçlık duyar.

Çocukların duymaya gereksinim duyduğu iletiler çoklukla şunlardır:

“Elinden geleni yapman kâfi.”

“Seni notların için sevmiyoruz.”

“Başarısız olsan da yanındayız.”

“Değerin imtihan sonucuyla belirlenmez.”

Bu yaklaşım çocuğun üzerindeki performans baskısını azaltabilir.

Aileler Bu Süreçte Nelere Dikkat Etmelidir?

Çocuğu Diğerleriyle Kıyaslamayın

Her çocuğun öğrenme suratı, ilgi alanları ve güçlü istikametleri farklıdır. Kıyaslama yapmak motivasyonu artırmak yerine yetersizlik hissine neden olabilir.

Sonuca Değil Sürece Odaklanın

Yalnızca imtihan sonucuna odaklanmak yerine çocuğun gösterdiği çabayı takdir etmek daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir.

Duygularını Dinleyin

Çocuk telaşlarını lisana getirdiğinde çabucak tahlil üretmeye çalışmak yerine evvel onu anlamaya çalışmak değerlidir.

Gerçekçi Beklentiler Belirleyin

Çocuğun kapasitesi ve gereksinimleri dikkate alınmadan oluşturulan yüksek beklentiler gerilim düzeyini artırabilir.

Ne Vakit Profesyonel Takviye Alınmalıdır?

Eğer imtihan korkusu:

Uyku nizamını bozuyorsa,

Ders çalışmayı engelliyorsa,

Fiziksel belirtilere neden oluyorsa,

Çocuğun günlük hayatını etkiliyorsa,

Yoğun ağlama, ümitsizlik yahut özgüven kaybı oluşturuyorsa,

bir çocuk ve ergen psikoloğu yahut ilgili uzmandan takviye almak yararlı olabilir.

Erken periyotta alınan dayanak, derdin kronikleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Çocukların imtihan periyotlarında yaşadığı gerilim her vakit sırf imtihandan kaynaklanmaz. Aile beklentileri, başarısızlık korkusu, kıyaslanma ve performans baskısı da korkuyu artırabilir. Çocukların bu süreçte en çok gereksinim duyduğu şey; anlayış, şartsız dayanak ve duygusal inanç duygusudur. Muvaffakiyet kadar ruh sıhhatinin da değerli olduğunu hatırlamak, çocukların imtihan devirlerini daha sağlıklı geçirmelerine yardımcı olabilir.