Çocuklukta Bağlanma Biçimleri: Yetişkinlik Münasebetlerinin Sessiz Mimarı
Güvenli bağlanan bir çocuk, bakım vereninin dengeli, öngörülebilir ve hassas tepkileriyle
büyür. Bu çocuklar, hislerini düzenlemeyi, zorlanınca takviye istemeyi ve yeni
ortamlara ahenk sağlamayı daha kolay öğrenir. İnançlı bağlanmanın yetişkinlikteki
karşılığı ise, münasebetlerde daha açık irtibat, yakınlıktan kaçınmama, sorunlara ortak
tahlil arama ve kendilik bedeli konusunda daha istikrarlı bir yapı halinde gözlenir.
Kaygılı bağlanma biçimine sahip bireyler ise çocukluklarında çoğunlukla tutarsız bakım
görmüşlerdir. Bazen çok ilgili, bazen kopuk ya da kendi hislerine gömülen bir bakım
veren… Bu çocuklar büyüdüklerinde alakada daima bir teyit beklentisi, terk edilme
korkusu, partnerin ilgisini kaybetme tasası üzere zorluklar yaşayabilir.
Kaçıngan bağlanmada ise çocuklukta bakım veren çoklukla aralıklı, hislere karşı
duyarsız ya da yüksek beklentili olabilir. Çocuk, duygusal gereksinimlerinin karşılanmadığını
fark eder ve bir çeşit içsel kapanma geliştirir. Yetişkinlikte yakınlık kurmakta zorlanma,
bağımlılıktan korkma ya da “kimseye gereksinimim yok” üslubu bir bağımsızlık savunması
görülebilir.
Düzensiz bağlanma, iki uç ortasında gidip gelme hâlidir. Hem yakınlık arayışı, hem de
yakınlıktan kaçınma… Çoğunlukla travmatik tecrübeler, kaotik bir aile yapısı yahut bakım
verenin korkutucu davranışlarıyla ilişkilendirilir.
Bugün gelişim psikolojisi bizlere şunu gösteriyor: Çocuklukta kurulan bağlanma
örüntüleri bir mukadderat değil lakin güçlü bir başlangıç noktasıdır. Terapi, içgörü, yeni ilgiler ve
tertipli duygusal tecrübeler, kişinin bağlanma tarzını esnetebilir, daha inançlı bir
yaklaşım geliştirmesini sağlayabilir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
