- Gelişimsel Değerlendirme
Çocuğu tanımak hem aile hem de eğitimciler için çok kıymetlidir.
Erken çocukluk dediğimiz periyotta, bireyin hayat maharetlerinin temelleri atılır. Bebeklikte ve erken çocuklukta yapılan değerlendirmeler hem bebek/çocuk ile hem de anne (bakımveren) ve aile ile ilgili bilgi verirken tıpkı vakitte gerçek yönlendirmeler ile de takviye sağlar. Bu nedenle “aile merkezli gelişimsel kıymetlendirme ve izlem” çok değerlidir.
Unutulmamalıdır ki her şeyden evvel bebek için tensel temas çok değerlidir. Bunun yanında gereksinimlerini anlayabilmek ve bunlara karşı hassas olmak, sabır göstermek ve bebeğe karşı dengeli davranmak hem bebeğin itimat duygusu hissetmesi hem de bakımın kalitesini arttırmaktadır.
Çocuğun her bir gelişim devrini sağlıklı olarak geçirmesi ve bir sonraki gelişim devrine hazır olması, çocuğun hayatta bağımsız, kendine güvenen, kendini her ortamda koruyabilen, memnun bir çocuk ve sonrasında yetişkin olmasını getirir.
Aile merkezli gelişimsel kıymetlendirme ve izlemin bir ekip prensipleri vardır:
- Erkenlik (değerlendirmesinin ve gereken müdahalelerinin mümkün olduğunca erken yapılması)
- Bütünlük (gelişim alanlarını ve bunları etkileyen etmenler)
- İşbirliği (aile ile sıcak ve inançlı bir ilişki)
- Uzmanlık (uzmanın kullandığı envanterler dışında alanında kâfi bilgi ve donanım)
- Çeşitlilik (kullanılan testler, teknik, metot ve disiplinlerde çeşitliliğin olması)
- Yeterlilik (çocuğun yeterli/ yetersiz olduğu marifetlerin birlikte ele alınarak yapılması)
- Süreklilik (farklı vakit dilimlerinde tekrar ele alınması)
- Derinlik (süreç doğum öncesi periyottan başlayarak ele alınmalı)
- Gizlilik (sonuçlar aile ile kullanılan lisana, söze dikkat edilerek paylaşılmalı)
- İsteklilik (ailenin de çocuğun da gönülden iştirakinin olması)
- Değerlendirmede çocuğun kronolojik yaşının tam olarak hesaplanması,
- Doğum vakti, formu ve istenen bir gebelik olması,
- Ailenin çocukla ilgili derdi ve bu korkunun gerçek durum ile yakınlığı,
- Ailenin çocukla ne kadar ve nasıl vakit geçirdiği üzere faktörler de dikkate alınmalıdır.
Bebeklik ve birinci çocukluk periyodunda gelişimsel kıymetlendirme için tek bir usulden kelam edilemez, çeşitli kıymetlendirme yol ve araçlarından yararlanılmaktadır.
Özellikle oyun içinde müşahedelerin daha nitelikli bir gelişimsel kıymetlendirme için değerli olduğu vurgulanabilir. Çocuğun davranışlarının manalarının ve fonksiyonlarının anlaşılmasını sağlayarak müdahale programları için rehberlik sağlayabilir.
En yaygın kullanılan formal kıymetlendirme usullerinin başında standardize testler (gelişimsel tarama testleri) gelmektedir. Uygulayıcının uzmanlık seviyesinin de yeniden çok kıymet taşıdığı bu testler, çocuğun davranışlarına en çok kısıtlama getiren formal kıymetlendirme metodu sayılmaktadır.
- Gelişimsel Değerlendirmede Kullanılan Test ve Ölçekler
- Apgar
- Yeni Doğmuş Bebekler İçin Davranışsal Kıymetlendirme Ölçeği
- Bayley Bebek Gelişim Envanteri
- Portage Erken Eğitim Programı
- Denver Gelişim Tarama Testi- II
- Gazi Erken Çocukluk Kıymetlendirme Aracı (GEÇDA)
- Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE)
- Metropolitan Okul Olgunluğu
- Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR)
- Goodenough Harris Adam Çiz
- Bender Gestalt Görsel Motor Algılama
- Louisa Düss Psikanalitik Hikaye Tamamlama
- Porteus Labirentleri
- Kent E.G.Y
- Catel 2A
- Amerikan P.D Hiperaktivite Ölçeği
Standart testler uygulanırken; uygulayıcı, uygulama ortamı, uygulama malzemelerinin güvenilirliği, çocuğun o anki açlık-tokluk, uyku, huzursuzluk, istek üzere durumları ile uygulayıcının aile ve çocukla kuracağı bağlantı sağlıklı bir kıymetlendirme sonucu için çok değerlidir. Ayrıyeten, uygulamaya başlamadan evvel, çocuk değerlendirmeye anne ile alınıyorsa, anneye ne kadar müdahil olacağı ile ilgili bilgi verilmeli, sonları korunmalıdır.
- Çalışmalarda Kullanılan Eğitim Programları
- Küçük Adımlar
- OCİDEP
- Portage
- PREP
- Türkçe PREP
- Türkçe MATH
- Gelişim Takibi
Yapılan kıymetlendirme sonucunda; çocuğun mevcut durumu ve muhtaçlıkları göz önünde bulundurularak, uygun yönlendirmelerin yapılması gelişimin takibi ile sağlıklı bir formda izlenebilir. Olağan gelişim sürecinden farklı bir gelişim seyri görülürse uygun erken müdahale programları ile çocuğun gelişimi desteklenir.
Gelişimsel kıymetlendirme ve gelişim takibi, çocukta eksik aramak, sorun tespit etmek demek değildir. Her birey üzere her bebek ve çocuk da birbirinden farklıdır. Yetersizlikler üzere üstün/ ileri seviyede görülen marifetlerin de manalı karşılık bulması, çocuğu hayatında zora sokmaması için uygun halde desteklenmesi gerekir.
