Hız Kültürü ve Sabır Erozyonu
Yeni çağın mottosu: “Hemen artık.”
Modern ebeveynlikte iki uç eğilim görülüyor:
Aşırı denetimci ve muvaffakiyet odaklı yaklaşım
Sınır koymaktan kaçınan, dijitali “susturucu” olarak kullanan yaklaşım
Her iki model de dikkat gelişimini olumsuz etkileyebilir. Daima eleştirilen çocuk korku geliştirir; tasa dikkat müddetini kısaltır. Daima ekranla sakinleştirilen çocuk ise öz düzenleme kasını geliştiremez.
Çocuklar beklemeyi, sıkılmayı ve boşlukta kalmayı deneyimleyemiyor. Halbuki sıkılmak, yaratıcılığın ve içsel düzenleme hünerinin geliştiği kıymetli bir alandır. Daima uyarılan zihin, kendi iç ritmini oluşturamaz.
Akıllı telefonlar, kısa görüntü platformları ve oyunlar çocuk beyninde süratli ödül döngüleri oluşturur. Bilhassa toplumsal medya ve kısa içerik akışları, anlık dopamin salınımını artırarak beyni “hızlı ödül” modeline alıştırır.
Çocuk beyni şimdi öz düzenleme kapasitesi tam gelişmemişken bu modele maruz kaldığında, yavaş ilerleyen akademik süreçler sıkıcı ve tahammül edilmez hale gelebilir. Her dikkat sorunu ADHD değildir; kimileri çevresel çok uyaran yüklenmesine bağlıdır.
Gerçek Dikkat Bozukluğu ile Çevresel Dikkat Sorunu Ortasındaki Fark
Gerçek ADHD’de belirtiler:
Birden fazla ortamda görülür (ev ve okul)
Erken çocuklukta başlar
İşlevselliği önemli etkiler
Çevresel dikkat dağınıklığında ise:
Genellikle ekran mühleti yüksek
Yapılandırılmış ortamda dikkat artabilir
Sınırlar ve rutinle besbelli düzgünleşme görülür.
Bu ayrım kesinlikle uzman kıymetlendirme gerektirir.
Ceyda Yücetürk KARAKAYA
Aile Danışmanı
