🔺 ACT’in Altı Temel Süreci
1. Bilişsel Ayrışma (Defusion): Fikrin yalnızca niyet olduğunu fark etmek
2. Şimdiki Ana Odaklanma: Farkındalık ve burada olma hali
3. Gözlemleyen Benlik: Fikirlerini ve hislerini gözlemleyebilen taraf
4. Kabul: İçsel tecrübelere karşı direnci bırakmak
5. Bedeller: Kişinin hayatta değerli bulduğu yönelimler
6. Kararlı Aksiyon: Kıymetlere uygun davranışları sürdürme
🧘 Mindfulness (Bilinçli Farkındalık)
Mindfulness, anda kalmayı, yargılamadan fark etmeyi ve düşünce-duygu davranış döngüsünü izleyebilmeyi sağlar. ACT terapisi mindfulness üzerine yapılandırılmıştır.
🎭 Metaforlar ve Teknikler
– Kirli niyet balonu: Fikirleri bir balon üzere gözlemleme
– Yolcu ve otobüs metaforu: Zihinsel gürültüye karşın ilerleme
– Yapışkan fikirlerle çalışma
– Yazma alıştırmaları: Bedellere mektup, fikir farkındalık günlüğü
💬 Terapiste Not
ACT yaklaşımı, denetimci danışanlar yahut tekrarlayan fikir kalıpları olan bireyler için epeyce tesirlidir. Terapi sürecinde paha odaklı ilerlemek, danışanın motivasyonunu ve bağlılığını artırır.
📌 Hadise Örneği
Danışan, başarısızlık korkusu nedeniyle daima erteleme davranışı sergilemektedir. Niyetlerinden kurtulmaya çalıştıkça korkusu artmaktadır. ACT sürecinde, fikirlerle savaşmak yerine onları fark etmesi, kıymetlerine uygun adımlar atması sağlanmıştır. Yolcu-otobüs metaforu ile fikir denetimi yerine istikamet denetimi çalışılmıştır.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
