Özsaygı Erozyonunun Belirtileri
– Partnerin onayı olmadan karar verememe
– Kendini daima eleştirme ve suçlama
– Öteki münasebetlerle kıyaslandığında değersizlik hissetme
– Çok fedakârlık ve kendini yok sayma
– Terk edilme dehşetiyle hudut koyamama
Psikodinamik Kökler
Özsaygı zedelenmesi birden fazla vakit bireyin erken bağlanma tecrübeleriyle alakalıdır. Çocuklukta şartlı sevgiye maruz kalan birey, ilgiyi ayakta tutmayı kendi bedelinin delili olarak görür. Partnerin tenkitlerini gerçeklik olarak kabul etme, kendi algısına güvenememe üzere belirtiler, bireyin içsel değersizlik şemasına işaret eder.
Terapötik Müdahaleler
1. Öz-değer Çalışmaları: Bireyin bağ dışındaki kimlik alanlarını güçlendirmek (mesleki muvaffakiyet, toplumsal münasebetler, ferdî ilgi alanları vs.)
2. Şema Terapi: ‘Terk edilme’, ‘kusurluluk’ ve ‘onay arayıcılık’ üzere şemaların fark edilmesi ve yine yapılandırılması.
3. Hudut Belirleme İdmanları: Danışanın ‘hayır’ deme, geri çekilme ve duygusal uzaklık koyma maharetini artırmak.
4. Alaka Dinamiklerinin Farkına Varmak: Partnerin telaffuz ve davranışlarının içselleştirilip içselleştirilmediği üzerine farkındalık çalışmaları.
5. Güçlenme Kıssaları: Danışanın geçmişte hudut koyduğu, haklarını savunduğu örneklerle öz-kaynağını hatırlaması.
Sonuç
Romantik bağlantıdaki özsaygı kaybı, görünmez bir yıpranmadır. Kişi hâlâ bağlantıda olsa bile, içsel olarak kendine yabancılaşmış olabilir. Terapötik süreç, bireyin hem ilgide hem kendilik algısında yine güçlenmesine, özsaygısını geri kazanmasına ve benliğini tekrar inşa etmesine imkân tanır.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
