Depresyon Nedir?
Depresyon dünya genelinde olduğu üzere ülkemizde de sık yaşanan ruhsal meselelerden biridir. Depresif devirlere hepimiz vakit zaman giriyoruz. İş ve özel hayatla ilgili çeşitli gerilimler, kendimizi mutsuz, neşesiz hissetmemize yol açabiliyor. Bu vakitlerde yaşanan depresif hale, depresif his durumu diyoruz. Depresyon ise epey farklı!
Depresif his durumu bir hastalık olmadığı halde, depresyon bir hastalık olarak nitelenir. Depresyon semptomları, depresif his durumunda da görülebilir, depresyon hastalığında da. Bu semptomların iki haftayı geçen bir mühlet zarfında aralıksız devamı kelam konusu ise, depresyon hastalığıyla ilgili şüphelenmek gerekir.
Depresyon Belirtileri Nelerdir?
Depresyonlu kişi sebep yokken kendini depresif hisseder. Olağan belirttiğim üzere bu mühletin iki haftayı geçmesi gerekmektedir. Ya da ortada bir neden varken örneğin, sevdiğimiz birinin kaybı, iş kaybı üzere kıymetli hayat değişikliklerinin, semptomlarda azalma olmadan 3 ay sürmesi halinde, yeniden depresyon riskini düşünmek gerekiyor. Önemli hayat olaylarında yas yansısı dediğimiz periyot, yeniden depresyon semptomların görüldüğü periyotlardır. Çok emsal, lakin bu durum depresyon değildir, olağan bir yas sürecidir. Bu süreçlerde semptomlarda azalma olmuyor hatta artma oluyorsa, depresyon hastalığı gündemde olabilir. Sonuçta birçok depresyon tipi mevcut ve bunlar ayrıntılıca inceleyeceğimiz bahisler ortasında yer alıyor.
Depresyon Semptomları
Kısaca depresyon semptomlarından bahsedecek olursak; güç düşüklüğü formunda, ilgi kaybı yaşamak, yorgun hissetmek, değersizlik, suçluluk, mutsuzluk hisleri içinde olmak, karar vermede zahmet yaşamak, konsantrasyonu sağlamakta sorun yaşamak, unutkanlıkların başlaması, uyku sorunları (uyuyamamak ya da uyanamamak gibi), kilo kaybı ya da kilo alımı, toplumsal aktifliklerin azalması ya da beşerlerle bağ kurmanın büyük ölçüde kesilmesi, vücut ve baş ağrıları, cinsel güçte ve istekte düşme, ölmek istemek ve intihar niyetlerinin gelmesi, bu çeşit semptom örnekleridir. Doğum sonrası depresyonda, bebeğe ziyan verme kanıları de semptomlara eklenebilir.
Depresyonda görülen belirtilerin (semptom) neler olduğundan bahsetmeden evvel şunu belirtmekte yarar var; depresif ruh haline bir çoğumuz vakit zaman girebildiği için klinik manada depresyonda olup olmadığımızı fark etmemiz kıymetlidir. Zira bunu fark etmezsek bu sıkıntıyla ilgili yardım arayışına da ne yazık ki girmiyoruz. Bu büyük bir risk, zira depresyonda olduğumuz halde yaşadığımızı küçümsersek, önemsemezsek ya da hayatın bir modülü üzere algılarsak yardım arayışına girmeyeceğimizden depresyonumuz ilerliyor.
Belirtmiş olduğum üzere semptomlar 2 haftayı geçen bir müddet boyunca aralıksız devam ediyorsa depresyon hastalığı ile ilgili şüphelenmek gerekiyor. Depresyondaki bireyler ortada bir neden yokken depresyon semptomları yaşarlar; ortada bir neden varken, semptomların 3 ayı geçen bir mühlet boyunca azalmadan devam etmesi durumunda da depresyonda olunduğundan şüphelenmek gerekir. Bu duruma örnek olarak sevdiğimiz birinin kaybı, iş kaybı, maddi zahmetler üzere kıymetli hayat değişikliklerinin yarattığı haller gösterilebilir.
Depresyonda belirtileri nelerdir diye kısaca açıklamak gerekirse;
Enerji düşüklüğü ve ilgi kaybı
Depresyonda görülen en yaygın belirtilerden biri güç düşüklüğü. Kimi beşerler rastgele bir aktivite içinde olmadıkları halde yorgun hissediyor, ağır bir güç düşüklüğü biçiminde ve ilgi kaybı ön planda olarak depresyonu yaşıyorlar. İlgi duydukları alanlara ilgi duymamaya başlıyorlar ya da evvelce aldıkları zevki alamıyorlar.
Değersizlik ve suçluluk duygusu
Bazı bireylerde değersizlik, suçluluk hisleri ağır bir biçimde ön planda olurken, kimilerinde hayata karşı bir ümitsizlik duygusu ön planda yaşanıyor.
Karar vermede güçlük
Bazıları işlerinde ya da hayatları ile ilgili irili ufaklı konularda kararlar vermekte zahmet yaşamaya başlıyor. Lakin, bu durumda kişi, konsantre olamadığından şikayetçi olurken, aslında depresyona girmiş olabiliyor.
Uyku problemleri
Depresyon yaşayan insanların birçoklarında uyku sorunları ön planda kendini gösteriyor. Uykuya dalamama, sık sık uyanma, sabahları uyanamama, çok uyku üzere farklı biçimlerde uyku problemleri yaşanıyor. Bu bireyler uykusuzluk yaşadığına dair bir şikayet ile bir doktora gidebiliyor fakat aslında depresyonda oluyor.
Kilo sorunları
Büyük ölçülerde kilo kaybı ya da kilo alımı da depresyonu işaret eden belirtilerdendir. Depresyondaki şahısta iştah kaybı ya da tam aksisi iştah artması kelam konusu olduğundan yaşanan kilo sorunu yalnızca kilo ile ilgili bir sorun üzere algılanabiliyor. Halbuki kişi bir müddettir depresyonda olduğu halde bunu fark edemeyebiliyor.
İçe kapanma
Sosyal aktifliklerin azalması ya da beşerlerle ilgi kurmanın büyük ölçüde kesilmesi de depresyon işaretlerinden. Bazen bu durumu herkes dönemsel yaşar. Lakin uzun müddettir bu durum devam ediyorsa depresyon durumu kelam konusu olabiliyor. Kişi beşerlerle görüşmek istememesinin nedenlerini öbür nedenlere bağlama eğiliminde oluyor; örneğin, herkes çok sıkıcı konuşuyor, saçma konuşuyor, bıktım bu insanlardan, konuşacak bir şey bulamıyorum, evvelden de boşa konuştuğumu fark ettim üzere münasebetleri kişinin öne sürmesi depresyonda olduğunu fark etmesini engelleyebiliyor.
Cinsel sorunlar
Cinsel güçte ve istekte düşme depresyonun en çok görülen belirtilerinden. Fakat bilhassa bayanlarda bu belirtiler önemsenmeyebiliyor. Benim için cinsellik o kadar da değerli değil üzere kanılar ya da isteksizliği ilerleyen yaşa bağlama üzere telaffuzlar birtakım bayanların yaşadıkları depresyonu fark edememelerine neden olabiliyor.
Ölüm düşüncesi
Ölmek istemek ve intihar kanılarının gelmesi de depresyon yaşayan insanlarda görülen semptomlardan. Bir şey olsa da şu hayat bitse, Allah canımı alsa da kurtulsam üzere kanılar ağır bir biçimde gelebiliyor. Ya da kendini öldürmekle ilgili niyetler gelebiliyor ve planlar yapılabiliyor.
Bunların yanında mevsimsel depresyon, doğum sonrası depresyon üzere dönemsel olaylar karşısında oluşabilen depresyon formları de mevcuttur.
Son olarak şunu da belirtmek gerekir ki, depresyonda olan farklı bireylerde belirtilerin kimileri daha ön planda olabiliyor. Bir şahısta, bir ya da birkaç belirti daha ağır olup öbür belirtiler olmayabiliyor ya da daha az şiddette olabiliyor.
Yrd.Doç.Dr. Klinik Psikolog Ercüment DOĞAN
