Giriş
Depresyon, duygudurum bozuklukları içerisinde en sık görülen ruhsal problemlerden biridir. Çocukluk devrinde görülen depresyon, yetişkin depresyonundan farklı bir klinik seyir gösterebilir (Kovacs, 1997). Bilhassa gelişimsel farklılıklar nedeniyle çocuklarda depresyon; somatik şikâyetler, davranışsal problemler ve akademik başarısızlık üzere dolaylı belirtilerle ortaya çıkabilmektedir (Birmaher et al., 2007). Erken yaşta depresyon yaşayan bireylerde ileriki devirlerde anksiyete bozuklukları, husus kullanımı ve intihar davranışı riskinin arttığı bildirilmektedir (Thapar et al., 2012).
Etiyoloji
Çocukluk depresyonunun oluşumunda biyolojik, ruhsal ve çevresel faktörler etkileşim içindedir.
Biyolojik Etkenler: Genetik yatkınlık, nörotransmitter seviyelerindeki bozukluklar ve beyin yapısındaki farklılıklar depresyon gelişiminde rol oynayabilir (Harrington & Dubicka, 2002).
Psikolojik Etkenler: Düşük benlik hürmeti, öğrenilmiş çaresizlik ve bilişsel çarpıtmalar depresif semptomlarla bağlıdır (Beck, 1967).
Çevresel Etkenler: Aile içi çatışmalar, ebeveyn kaybı, akran zorbalığı ve akademik başarısızlık üzere faktörler çocukluk depresyonunu tetikleyebilir (Goodman et al., 2011).
Belirtiler
Çocuklarda depresyon belirtileri çok boyutlu biçimde sınıflandırılabilir:
1. Duygusal Belirtiler: Daima üzgünlük, ümitsizlik, sık ağlama, düşük öz-değer algısı.
2. Davranışsal Belirtiler: Okula gitmek istememe, oyun ve arkadaş ilgilerinden uzaklaşma, öfke nöbetleri.
3. Bilişsel Belirtiler: Konsantrasyon zahmeti, akademik performansta düşüş, karar verme zorluğu.
4. Somatik Belirtiler: Uyku ve iştah düzensizlikleri, baş ve karın ağrısı üzere psikosomatik şikâyetler.
Bu belirtiler çocukluk devrinde sıklıkla dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu yahut davranım bozuklukları ile karışabilmektedir (Angold & Costello, 1993). Bu nedenle klinik kıymetlendirme sürecinde detaylı bir psikiyatrik inceleme kıymetlidir.
Sonuç
Çocuklarda depresyon, çok faktörlü etiyolojiye sahip, teşhis ve tedavi süreci karmaşık bir psikiyatrik bozukluktur. Erken devirde tanılanmadığında hayat uzunluğu süren psikososyal sıkıntılara yol açabilmektedir. Ailelerin, öğretmenlerin ve sıhhat profesyonellerinin çocukluk depresyonuna ait farkındalıklarının artırılması, erken müdahale ve önleyici ruh sıhhati hizmetleri açısından büyük değer taşımaktadır.
Kaynakça
Angold, A., & Costello, E. J. (1993). Depressive comorbidity in children and adolescents: Empirical, theoretical, and methodological issues. American Journal of Psychiatry, 150(12), 1779–1791.
Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects. New York: Harper & Row.
Birmaher, B., Ryan, N. D., Williamson, D. E., Brent, D. A., & Kaufman, J. (2007). Childhood and adolescent depression: A review of the past 10 years. Part I. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 36(11), 1427–1439.
Goodman, S. H., Rouse, M. H., Connell, A. M., Broth, M. R., Hall, C. M., & Heyward, D. (2011). Maternal depression and child psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Child and Family Psychology Review, 14(1), 1–27.
Harrington, R., & Dubicka, B. (2002). Natural history of mood disorders in children and adolescents. World Psychiatry, 1(3), 142–145.
Kovacs, M. (1997). Depressive disorders in childhood: An impressionistic landscape. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38(3), 287–298.
Thapar, A., Collishaw, S., Pine, D. S., & Thapar, A. K. (2012). Depression in adolescence. The Lancet, 379(9820), 1056–1067.
