Kadına Şiddet
Şiddet nedir?
Güç ve baskı yoluyla kişinin fizikî ve ruhsal olarak ziyan görmesine sebep olan davranışlardan bahsediyoruz. Tesadüfen ya da kazara değil, bilerek ve isteyerek karşıdaki kişinin ziyan görmesine sebep olan bütün davranışlara şiddet diyoruz.
Kadına Yönelik Şiddet
Kadına yönelik şiddet kavramı, dünya sıhhat örgütü tarafından “kadının bedensel bütünlüğüne sadece bayan olduğu için yapılan her türlü fizikî, cinsel yahut ruhsal müdahaleler sonucunda bayanın ziyan görmesi ve toplum içinde ya da özel hayatında bayana baskı uygulanılarak özgürlüklerinin keyfi olarak kısıtlanması formunda tanımlanmıştır.
Kadına şiddet üzerinde durmamız gereken birçok bahis var aslında fakat evvel biraz daha temelden bu mevzuyu ele almak daha uygun olur diye düşündüm.
Dünya’da bulunan tüm varlıklar için en besbelli ayrımlardan biridir, cinsiyet. Bu ayrım –dişil,-eril ayrımı biyolojik bir ayrımdır ve tüm varlıkların soyunun devamında rol oynar. Bu biyolojik ve soy devamındaki ayrım vakit içerisinde mana kaymasına uğramıştır. Toplumsal bir mana söz eder olmuştur. Hepimiz doğduğumuzda bir toplumun içinde var oluruz ve bulunduğumuz toplumda bize öğretilen paha yargıları, cinsiyet rolleri ile ilgili atıflar vardır.
Örneğin; Kız çocuklara pembe kıyafetler giydirilirken erkeklere mavi giydiriliyor. Erkek çocukların otomobillerle oynaması uygunken kız çocukların bebeklerle oynuyor olması uygun görülüyor. Ya da erkek çocuk yanımızda otururken kızımıza sen mutfakta annene yardım et diyerek bu tip cinsiyet şemaları pekiştiriliyor.
2,3 yaşlarından itibaren şemalar şekillenmeye başlıyor ve bizim zihinsel şemalarımız oluşuyor. Yani dünyayı anlamlandırma halimiz. Birer yetişkin olduğumuzda bu cinsiyet ayrımı çok keskin bir hale geliyor.
Toksik aile yapısı bu manada kritiktir. Burada yalnızca erkek değil bayanda ona atfedilen rolleri yadırgamamaya başlar. Ayırt edemez zira babası da bu türlü yapardı. Olanları bir şiddet olarak görmez. Sen ne biçim bayansın? ( bir yerden sonra evet ben makus işe yaramaz bir bayanım olarak görür. Dünyanın en büyük kabahati güya o yemeğe 1 kaşık fazla tuz atmakmış üzere.
Toksik bir ailede büyüdüğü için normalinde o olduğunu sanır.( Burada bir Şiddet Sarmalı var) Erkeğin ona kızıyor olması, kısıtlayıp kıskanç davranmasından hoşlanmaya başlar.
(İnsan sevdiğini acıtır üzere garip bir algı var zira toplumumuzda ) Temelimizde bir sorun var.
ŞİDDETİN CİNSLERİ
Öldürmeyen lakin bayanlarımızı yaşatmayan başka şiddet cinslerinden bahsedelim.
Fiziksel şiddet bir halde görünüyor ancak ruhsal şiddet, ekonomik şiddet, dijital (tekno), flört şiddeti bunlar çok fazla hasıraltı ediliyor. Çok fazla görünmüyor.
Psikolojik şiddet:
Duygusal güç yahut gereksinimler, bayanı denetim etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak emeliyle şiddet aracı olarak kullanılıyorsa “psikolojik şiddet” kelam hususudur. Fizikî şiddetin tersine ruhsal şiddeti tanım etmek daha zordur. Eril şiddet her istikamette görülür. Denetim vardır altında daima. Nasıl benden daha yeterli bilir? (plaza şiddeti) de denir buna. Ben bilirim. Harikalık algısı vardır. (Mühendis, doktor, yüksek lisans yapmış şahıslar.)Bu bağlantıyı tesis edenin kendisi olduğu ile ilgili manipülasyonlar yapılıyor. Buna gaslighting de diyoruz. Kişinin içten içe kendisini sorgulamasına kendisini yetersiz ve hatalı hissetmesine neden olan bir baskı biçimidir. Sonrasında bayan kendini değersizleştirmeye başlıyor. Yolunda gitmeyen şeyler daima bayanın yanılgısı oluyor.
Psikolojik şiddetin bayanlar üzerindeki tesirlerini şu biçimde özetleyebiliriz:
-Kadının kendisine olan saygısında, kendisine verdiği kıymette ve öz yeterlilik bedellerinde azalma.
– Rastgele bir sorumluluk almada görülen isteksizlik
– Duygusal münasebetlerde zorluk
– Öbür bireylerle kurduğu ilgilerde sıkıntılar yaşama
– Kişilik gelişimi ile ilgili sıkıntılar
-Kendini yetersiz ve maharetsiz hissetme
Cinsel şiddet:
Cinsellik, bayanı denetim etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak maksadıyla şiddet aracı olarak kullanılmasına “cinsel şiddet” denir. Bayanlar, sıklıkla fizikî şiddet sonrası cinsel şiddete maruz kalırlar. Lakin utandıkları ve kendilerini hatalı hissettikleri için birden fazla defa cinsel şiddeti açıklayamazlar. Bu yüzden, evlilik içinde ve dışında cinsel şiddet çok yaygın olmasına karşın, yapılan araştırmalarda cinsel şiddet oranının öbür şiddet biçimlerine nazaran daha düşük olduğu görülür. Tecavüz etmek, cinsel bağa zorlamak, istemediği cinsel durumlara zorlamak, “Hayır” dendiğini duymazdan gelmek, isteği olmadığı halde hoyratça ve acıtarak cinsel münasebete girmek üzere. Bunun yanında Kolektif bir cinsel şiddet de var. Bayan sünneti üzere din ismi altında bunu yapan ülkeler var. Münasebeti, bayanın zevk almaması ve kocasını aldatmaması.
Ekonomik şiddet:
Maddi güç ve üstünlük, bir şiddet aracı olarak bayanı denetim etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak gayesiyle kullanılıyorsa “ekonomik şiddet” kelam hususudur. En yaygın ekonomik şiddet biçimleri ortasında, kadının çalışmasına, meslek edinmesine, okulu ya da kursu bitirmesine yahut işinde yükselmesine mahzur olmak, gelir ve birikimine el koymak, borçlandırmak (kadının ismine kredi çektirmek, senet imzalatmak, şirket açtırmak ve kredi kartını kullanmak), para biriktirmesine, hesap açmasına ve yatırım yapmasına mahzur olmak, epey düşük ölçü harçlıklarla günlük hayatını sürdürmesini istemek (50 lira verir sonrasında karısından fişleri ister.)
Dijital şiddet:
Teknolojik araçlar, bayanı denetim etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak maksadıyla kullanılıyorsa dijital şiddet kelam bahsidir. Son 10 yılda toplumsal paylaşım siteleri aracılığıyla yaygınlaşan, dijital ortamda 7/24 gözetlenmesi ve takip edilmesini içeren şiddet biçimleri, “yeni nesil şiddet” olarak da isimlendirilmektedir.
-Cep telefonuna daima ileti göndermek ya da bayanın ileti göndermesini istemek,
-Israrlı bir halde cep telefonundan aramak,
-Akıllı telefon uygulamalarını kullanarak bayanı takip etmek ve denetlemek,
-Sosyal medya üzerinden arkadaşlık kurarak, bayanın kimlik bilgilerini almak, sonra da bu ilgiyi sömürmek.
Flört şiddeti:
Çok sayıda ergen ve genç bayan, yaşıtı olan erkek arkadaşı tarafından şiddete maruz kaldığı halde çoğunlukla yaşadıklarını anlamakta, manalandırmakta ve şiddetin belirtilerini tanımakta zorluk çekiyor.
İki kişinin birbirini “çift” olarak tanımlamasının akabinde erkeğin, genç bayanı denetim etmeyi, denetlemeyi “hak” olarak görmesi, onun ismine kararları vermek istemesiyle başlar.
Bu devirde, bayanın eski erkek arkadaşında da artan tehdit ve şiddet kelam konusu olabilir. Klasik bakış açısı, genç bayanların kendilerini erkek arkadaşlarına itaat etmek ve onların dediklerini yapmak zorunda hissetmesine neden olur. Bu durum, başka toplumsal aktivitelerden ve arkadaşlardan vazgeçmesine, erkeğe öncelik vermesine ve önemli bir yalıtıma yol açar.
Bazı durumlarda da aile ya da etraf baskısı nedeniyle “erkek arkadaşın” varlığının saklanması gerekir. Ergen ve genç bayan, yaşadığı şiddeti açıklayacak kişi ve ortam bulmakta zorluk çeker, yaşadıkları karşısında ne düşüneceğini, ne hissedeceğini bilemez.
Flört şiddeti, yetişkinlikte yaşanan şiddetin uyarısı niteliğindedir.
Kadına yönelik şiddetin önlenebilmesi ya da en aza indirgenebilmesi için neler yapılabilir?
-Buna en temelden başlamak lazım…
Ebeveyn tutumlarından…
Erkek çocuklarda tasa ve kaygı kabul edilebilir hisler değilken, öfke göstermeleri güya olması gerekenmiş, erkek öfkelenir, erkek kızar, erkek adam yakar yıkar algısından vazgeçilmesi gerek. Erkek çocuk güçsüz görünmemek için daima olarak o tasayı ve kaygıyı bastırdığı için aslında öfke duygusu daha ağır ortaya çıkıyor.
Sınır koyma davranışları erkek çocukların ailesinde çok daha az kullanılan bir çocuk yetiştirme davranışıyken, kız çocuklarında hudut koymayı çok daha kuvvetle görüyoruz. Ebeveynler bu bahiste da daha eşitlikçi davranmalı.
Çünkü kız çocuklar bunları görerek öğreniyor. Bunları olağan karşılaması çocukluk yıllarından itibaren öğreniliyor ve içselleştiriliyor.
-Toplumsal cinsiyet rolleri aktarılırken bayanı özel alana dâhil edecek klâsik rollere yönelik telaffuzlardan kaçınılmalıdır.
Kocası ya benimsin ya kara toprağın diyor. E nereye sığınacak babasına sığınacak. Babası da diyor ki bu meskenden gelinliğinle çıktın lakin kefeninle girebilirsin. Ne yapacak bu bayan her şeyi sineye çekecek…
Şiddeti maruz gösteren kimi inanışların ne kadar sakıncalı olduğunu vurgulamamız gerekiyor.
Cinsiyet rollerinden beslenen kimi kalıp önyargıları temel alıyor şiddet, yani bayana yönelik şiddet kelamda bu namus, töre, gelenek, görenek, din temel alınarak, mazeret gösterilerek bayana şiddet gösteriliyor.
Bayan erkeğe güya itaat etmesi gereken ve ya itaat etmediği vakitte şiddeti hak eden kişi pozisyonunda oluyor.
– Bayana yönelik şiddet bir toplumsal yapı sorunudur. Toplumsal kurumlar iş birliği içerisinde çalışmalıdır. – “Kadın erkek eşitliği” sağlanmadan bayana yönelik şiddetle uğraşta başarılı olunamaz.
-Kadına yönelik şiddet toplumda yaşayan bütün insanların sıkıntısıdır. – Bayanın eğitim, iktisat ve siyasal iştirak alanlarında güçlendirilmesi gerektiğine ve bu alanlarda yaşadığı ayrımcılığın ortadan kaldırılmasının çok kıymetli bir rolü bulunmaktadır.
– Lokal idareler tarafından bayanlara istihdam imkanlarının yaratılması gerekmektedir.
– Ders kitaplarında bayana yönelik şiddet ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığı konusunda bilgilerin verilmelidir ve toplumsal cinsiyet rollerini ve bayana yönelik şiddeti pekiştiren ögelerin kitaplardan çıkarılmalıdır.
Birçok toplumda olduğu üzere yaşadığımız toplumda da küfür kültürü neredeyse büsbütün bayan cinselliğinin edilgenliği üzerine inşa edilmiş durumda.
Birçokları ben küfür ederken bayanı kastetmiyorum, diyebilir. Lakin izlediğiniz maçtaki hakemin annesinin cinselliğine ettiğiniz o lafların bayan kimliğine rastgele bir hakaret içermediğini, kullanılan lisanın toplumsal bakış açısının bir tezahürü olmadığını söylemek cehaletten öteki bir şey değil.
Bayanlara çok kıymet verdiğinizi söyleyip içinde bayan cinsel organlarının olduğu küfürleri, erkeklere dahi etseniz, bayanın değersizleşmesine katkıda bulunan bir cinsiyetçi olmaya devam ediyorsunuz.
İnsanoğlu, bilim adamı, adam üzere, iş adamı, adam akıllı üzere ibareler cinsiyetçi toplumun ürettiği ve sürdürdüğü kullanımlardır. Her bir kullanımınızla karşı olduğumuz tüm o istismarlara, cinsel ayrımcılıklara ve cinsel eşitsizliklere dayanak oluyorsunuz.
Önce içinizi sonra da ağzınızı temizlemeniz dileğiyle..
Şiddete uğrayan bayan bununla nasıl çaba etmeli?
Aile ve toplumsal siyasetler vilayet müdürlükleri
Koza- Şiddet tedbire ve izleme merkezleri
Alo 183 telefon hattı
Valilikler-Kaymakamlıklar
Cumhuriyet Başsavcılıkları- Aile Mahkemesi Hâkimleri
Polis Merkezleri-Jandarma Karakolları
Sağlık Kuruluşları
Belediyelerin Bayan İstişare Merkezleri
Baroların bayan istişare merkezleri ve isimli yardım kurulları
Kadın sivil toplum kuruluşları
ŞÖNİM (Şiddet Tedbire ve İzleme Merkezi) şiddet uygulayan ve şiddete maruz kalanlara yönelik verilen önlemlerin faal olması için izleme yapan ünitelerdir.
Son olarak
Unutmayın “Her sessiz kalınan şiddet bir gün sizi bulur.”
