Panik atak, beklenmedik bir anda başlayan ve çoklukla birkaç dakika içerisinde tepeye ulaşan ağır korku nöbetleridir. Bu nöbet sırasında kişi, kendisini önemli bir tehlikenin içinde hisseder. Vücudunda denetim edemediği fizyolojik reaksiyonlar meydana gelir ve bu durum, endişenin daha da artmasına neden olur.
Yaygın Belirtileri:
Kalp çarpıntısı ve göğüste sıkışma
Terleme ve titreme
Nefes darlığı ya da boğulma hissi
Baş dönmesi ve sersemlik hali
Ölüm ya da delirme korkusu
Ellerde, ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma
Bu belirtiler o kadar ağır hissedilir ki kişi, “kalp krizi geçiriyorum” ya da “kontrolümü kaybediyorum” niyetine kapılabilir.
Panik Atak Sonrası Etkileri
Panik atak sırf atak sırasında değil, sonrasında da kişiyi etkilemeye devam eder. Atağı yaşayan bireylerde “tekrar olacak mı?” derdi gelişir. Bu beklenti tasası, kişinin toplumsal ortamlardan uzaklaşmasına, yalnız kalma korkusu yaşamasına ve günlük ömür aktivitelerinden geri çekilmesine yol açabilir.
Zamanla bu durum, agorafobi olarak bilinen açık alan yahut kalabalık ortamlardan kaçınma davranışına dönüşebilir. Böylelikle bireyin hayat kalitesi önemli formda düşer.
Panik Atağın Nedenleri
Panik atakların kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, biyolojik, ruhsal ve çevresel faktörlerin bir ortada rol oynadığı düşünülmektedir:
Genetik yatkınlık: Ailede anksiyete bozukluğu hikayesi olanlarda daha sık görülür.
Beyin kimyasındaki dengesizlikler: Serotonin ve norepinefrin üzere nörotransmiterlerdeki değişiklikler tesirli olabilir.
Travmatik hayat tecrübeleri: Kayıplar, kazalar, ani gerilim faktörleri tetikleyici olabilir.
Kişilik özellikleri: Mükemmeliyetçi, telaşlı ya da hassas kişilik yapısına sahip bireylerde daha sık görülür.
Panik Atak Tedavi Edilebilir mi?
Evet, panik atak tedavi edilebilen bir durumdur. Günümüzde psikoterapi ve gerekirse ilaç tedavisi ile epey başarılı sonuçlar alınabilmektedir.
1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Panik atak tedavisinde en tesirli sistemlerden biridir. Terapi sürecinde kişi:
Panik atağı tetikleyen fikirlerini fark eder,
Bu niyetlerin yanlış ve abartılı olduğunu öğrenir,
Bedensel duyumlarıyla sağlıklı bir biçimde başa çıkmayı geliştirir.
2. Maruz Bırakma Teknikleri
Birey, atağı tetikleyen durumlarla inançlı bir ortamda basamaklı olarak karşı karşıya getirilir. Bu sayede kaçınma davranışları azalır.
3. Gevşeme ve Nefes Egzersizleri
Derin nefes alma teknikleri, kas gevşetme antrenmanları ve mindfulness çalışmaları, atağın yoğunluğunu azaltmada tesirlidir.
4. İlaç Tedavisi
Bazı durumlarda, bilhassa ağır derdin varlığında, psikiyatrist denetiminde ilaç tedavisi uygulanabilir. Bu tedavi ekseriyetle terapiyle birlikte yürütülür.
Panik Atakla Yaşamayı Öğrenmek
Tedavi sürecinde birey, panik atağın kendisine ziyan vermeyeceğini ve bunun bir kriz anı olduğunu fark eder. Bu farkındalık, kişinin yaşadığı endişenin azalmasına yardımcı olur.
Düzenli uyku ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmek,
Fiziksel aktiviteyi artırmak,
Kafein ve uyarıcı hususlardan uzak durmak,
Destekleyici toplumsal alakalar kurmak da sürecin sağlıklı ilerlemesini takviyeler.
Sonuç
Panik atak, ömür kalitesini önemli halde düşüren bir anksiyete bozukluğu olsa da tedavi edilebilir bir durumdur. Hakikat terapi yolları, nefes ve gevşeme teknikleri, gerekirse ilaç takviyesi ile panik ataklar denetim altına alınabilir.
Uygun profesyonel dayanakla birlikte kişi, panik atak korkusunu yönetebilir, toplumsal ve fonksiyonel ömrüne inançla devam edebilir.
