Çocuklarda Sorumluluk Hissinin Gelişiminde 10 Etkili Yol:
Çocuğunuza 3 yaşından itibaren sorumluluk verin. Örneğin oyuncaklarını toplamak gibi… Çocuğunuzun yaşı büyüdükçe sorumluluklarını arttırın ve ailenizde onun da kimi işleri yapmakla sorumlu olduğunu sık sık vurgulayın ve yaşına uygun işleri yapması için onu teşvik edip size yardım etmesi için onu yönlendirin.
Çocuğunuzun yapması gereken sorumlulukları onunla birlikte belirleyin. Sorumlulukların verilmesi ismine yapacağınız bir konuşmaya,
“Ahmet sen de ailemizin üyelerinden birisin ve artık büyüyorsun ve ailemizde kimi işleri yapabilecek yaştasın. Bizim senin yardımına muhtaçlığımız var.
“İstersen hangi işleri yapabileceğini yahut ailemize hangi işlerde yardımcı olabileceğini biraz düşün ve birlikte bunları konuşalım.” üzere bir cümle ile başlayabilirsiniz.
Çocuğunuz yapacağı işleri seçtikten sonra siz de yardım istediğiniz noktaları onunla paylaşabilirsiniz. Örneğin, “Ahmet akşam yemeğini hazırlarken bana yardımcı olmana çok sevineceğim.” üzere tabirler kullanabilirsiniz.
Çocuğunuzun sorumluluklarını belirledikten sonra şayet çocuğunuz 7 yaşından küçükse, belirlediğiniz işlerin fotoğraflarını ,7 yaşından büyükse yapılacak işlerin yazılı olduğu bir muahede metnini hazırlayabilirsiniz. Yaptığınız mutabakatla, sorumluluklar yerine getirildiğinde kazanılacak mükafatları, yerine getirilmediği durumlar da karşılaşılacak yaptırımları tekrar birlikte belirlemelisiniz.
Anne baba olarak çocuklarınız sorumluluklarını yerine getirmediği durumlarda ya da daha evvelden konuşmuş olduğunuz konularda istenmeyen davranışı devam ettiriyorsa, duygusal davranmaksızın belirlemiş olduğunuz yaptırımı uygulamalısınız. Bu noktada anne baba olarak dengeli davranmalısınız. Şayet davranışı dikkate almazsanız davranış idaresi de sağlayamazsınız. Boya kalemlerini boyama çalışmaları sonrası toplamayan 6 yaşındaki Emre bir sonraki boyama çalışmasında eksik ve kırık boya kalemleri ile boyama yapmak zorunda kalır. Çocukları davranışlarının sonuçları ile karşı karşıya bırakma onların yaptıklarının nelere mal olabileceğini görmelerini ve deneyim etmelerini sağlar.
Çocuklara uygulanacak yaptırımlar, onları sevdikleri bir şeylerden uzaklaştırma yahut yeni sorumluluklar verme halinde de bazen olabilir. Bu yaptırımın çocuğun davranışı ile ilgili olması ve çocukla birlikte belirlenmesi kıymetlidir. Sorumluluk gelişimi sürecinde anne babanın çabadan bıkmadan her adımı izleyerek dengeli davranışlar sergilemesi değerlidir. Zira unutmayın ki çocuklar her keresinde hudutları denetim etmek ve sizin anne baba olarak neler yapabileceğinizi görmek isterler ve sevginizi kullanmayı deneyebilirler.
Çocuklar sorumlu davranmanın kendilerine avantaj kazandırırken sorumsuz davranmanın da avantajlarını kaybettireceğini basitçe öğrenirler. Çocukların sorumsuzluk durumunda karşılaştığı sonuç hiçbir vakit anne babanın sevgisini geri çekmesi olmamalıdır.
Anne babanın çocuklara sık sık ve sükunetle sorumluluklarını hatırlatması hakikat olur. Örneğin diş fırçalama sorumluluğunu tekraren hatırlatmak yerine banyo lavabosuna “ Tatlım dişlerin…” üzere küçük hatırlatma kartları hazırlayabilir ya da siz dişlerinizi fırçalarken çocuğunuzla birlikte hem eğlenceli hem de öğretici bir anı birlikte yaşayabilirsiniz.
Çocuklarınız sorumluluklarını yerine getirdikçe onlara olumlu sözler kullanın ve onları cesaretlendirin. Bu olumlu kelamlar bazen “Sana güveniyorum” bazen “Kardeşinle ilgilenmen beni memnun ediyor.” “Pijamalarını çıkardığında katlayarak çekmeceye yerleştirdiğini gördüm Bu beni çok sevindirdi. Seni sorumluluklarını yetiştiren birey olarak görmek beni keyifli ediyor.” vb .tarzında olabilir.
10. Çocuklarınıza yalnız kendilerine değil yaşadıkları dünyaya etrafa , öteki insanlara karşı da sorumlulukları olduğunu öğretin.
