Belirtiler (Düşük öz güven):
– Çok onay arayışı, yanılgı yapmaktan kaçınma
– Toplumsal ortamlardan çekilme, utangaçlık
– “Ben yapamam.” telaffuzları, erteleme
– Muvaffakiyet sonrası bile tatminsizlik ve öz-eleştiri
Kök nedenler:
– Eleştirel/karşılaştırmacı ebeveynlik
– Çok koruyuculuk (özerklik engeli)
– Travmatik/aşağılayıcı deneyimler
– Duygusal ihmal, tutarsız sınırlar
– Okul ve akran ortamında zorbalık
Aile için klinik teklifler:
1) Efor odaklı geri bildirim: “Ne kadar emek verdin.”
2) Kusur toleransı: “Hatalar öğrenmenin kesimi.”
3) Özerklik alanı: Yaşa uygun sorumluluklar.
4) His koçluğu: Hisleri isimlendirme ve düzenleme.
5) Model olma: Ebeveynin kendi öz-şefkatini göstermesi.
6) Toplumsal alan: Hobiler, spor ve akran etkileşimi için imkan.
Terapötik yaklaşım:
– BDT: Kendini değersizleştiren inançların tekrar yapılandırılması.
– Şema Terapi: Yetersizlik/utanç ve boyun eğicilik şemaları üzerinde çalışma.
– Oyun Terapisi (çocuklarda): Ustalık tecrübesi ve benlik sözü gelişimi.
– Öz-şefkat protokolleri ve davranışsal aktifleştirme.
Mesken ödevi fikirleri (psiko-eğitim eki):
– “Günün 3 küçük başarısı” günlüğü
– “Cesaret listesi”: Haftalık küçük risk denemeleri
– Ayna karşısında nötr-destekleyici kendilik cümleleri
– Toplumsal maharet küçük pratikleri (selam verme, soru sorma, göz teması)
Sonuç:
Öz itimat, tek bir muvaffakiyetten değil, tekrar eden küçük ustalık tecrübelerinden doğar. Sevgi +
hudut + özerklik üçlüsü, çocukta
sağlam bir öz-değer hissinin en sağlam yoludur.
