Yetişkinlerde Cannabis Kullanımı ve Korku: İç İçe Geçen Bir Döngünün Psikolojisi
Cannabis, birçok yetişkin için birinci etapta gerginliği azaltan, zihni kısa müddetliğine sakinleştiren bir araç üzere görünür. Bilhassa ağır iş temposu, kent ömrünün baskısı, akademik ve toplumsal beklentiler üzere gerilim faktörleri günlük hayatı zorladığında, cannabis birtakım bireylerde “anlık rahatlama” sağlayan bir kaçış noktası haline gelir. Lakin bu rahatlamanın kalıcı olmadığı; tam bilakis, vakitle telaş seviyesini artırabilen döngüsel bir yapıya dönüştüğü sıkça gözden kaçırılır. Bu döngü birçok vakit sessizce başlar ve kişi fark ettiğinde, telaş ve kullanım birbirini güçlendiren bir düzeneğe dönüşmüştür.
Kaygı yükseldiğinde cannabis kullanımı çoklukla besbelli bir kısa müddetli gevşeme yaratır. Cannabis’in etken hususu THC’nin tesiriyle fikirler yavaşlar, bedensel gerginlik azalır ve kişi kendini daha kopuk ya da daha hafif hissedebilir. Lakin bu rahatlama mühleti sonludur. THC tesirini yitirdikçe bilhassa bedensel uyarılabilirlikte artış, çarpıntı, terleme, huzursuzluk, gerçeklikten kopma hissi üzere belirtiler görülebilir. Bu durum, zati tasaya yatkın bireylerde, “bir şeylerin karşıt gittiği” algısını güçlendirir ve kişi kendini yine cannabis kullanmaya yönlendirir. Böylelikle korkuyu azaltmak için başvurulan husus, fark edilmeden tasayı tetikleyen bir öge haline gelmeye başlar.
Zaman içinde bu dinamik, kişinin kendi hislerini düzenleme hünerlerini zayıflatabilir. Birey, dertle baş etmek için içsel kaynaklarını kullanmak yerine unsura başvurmayı öğrenir. Bu da günlük hayat gerilimleriyle başa çıkmayı daha sıkıntı hale getirir. Örneğin toplumsal ortamlarda korku yaşayan bir yetişkin, cannabis olmadan rahatlayamayacağını düşünmeye başlayabilir. Tıpkı halde ağır duygusal devirlerde kişi kendi kendini yatıştırmakta zorlanır; bu da kullanım sıklığının ve ölçüsünün artmasına neden olabilir.
Bu döngü devam ettikçe, kişinin genel ruhsal dayanıklılığı zayıflayabilir. Birtakım yetişkinlerde motivasyon düşüklüğü, kararsızlık, dikkat dağınıklığı, toplumsal çekilme ya da kendine yönelik tenkitlerin artması üzere durumlar gözlemlenir. Dert, sadece zihinsel bir süreç olmaktan çıkar; kişinin fonksiyonelliğini, alakalarını ve günlük rutinlerini etkileyen bir hal alır. Farklı olan ise birçok bireyin bu döngüde olduğunu kabul etmekte zorlanmasıdır. Zira başlangıçta cannabis, nitekim de rahatlatıcı bir tesir yaratmış olabilir. Bu nedenle şahıslar, yaşadıkları korkuyu husus kullanımına değil, hayatın öbür streslerine bağlama eğilimindedir. Vakit içinde kişi, telaş belirtilerini kendi duygusal kapasitesinden çok hususun tesiriyle denetim edebildiğini düşünmeye başlayabilir; bu da içsel inanç hissini zedeler. Döngü kırılmadıkça, birey hem ruh hali dalgalanmalarına hem de günlük gerilimlere karşı daha kırılgan hale gelir. Sonuç olarak, kişi hem duygusal hem davranışsal seviyede cannabis’e giderek daha fazla destek noktası atfetmeye başlar ve bağımlılık döngüsünün fark edilmesi daha da zorlaşır.
Bu döngüyü kırmak ise mümkündür. Birinci adım, derdin sadece rahatsız edici bir his olmadığını; birebir vakitte bir sinyal olduğunu anlamaktır. Bu sinyal, kişinin hayatında düzenlenmesi gereken alanlara işaret edebilir. Psikoterapi ise hem tasanın kökenini anlamayı hem de duygusal düzenleme, nefes teknikleri, bilişsel yine yapılandırma üzere daha sağlıklı baş etme yollarını öğrenmeyi sağlar. Böylelikle kişi, telaşla baş ederken cannabis kullanımına olan muhtaçlığının azaldığını fark eder. Kişi kendi içsel kaynaklarını yine kullanabildikçe, dert karşısında daha esnek ve daha güçlü hissetmeye başlar. Sonuçta güzelleşme, unsurun sağladığı süreksiz rahatlığın ötesine geçerek, kişinin hayatında daha sürdürülebilir bir istikrar kurmasına imkân tanır.
Buse KEHRİBAR
