Duygusal tükenmişlik, ebeveynin kendini bitkin, yetersiz ve duygusal olarak boşalmış hissetmesiyle karakterizedir.
Duygusal olarak tükenen ebeveynler, çocuklarının duygusal gereksinimlerine karşı eskisi kadar erişilebilir olamayabilir.
Sabırsızlık, tahammülsüzlük, sık öfkelenme ya da duygusal geri çekilme bu süreçte sık görülür.
Ebeveyn birden fazla vakit bunu şuurlu olarak yapmaz; lakin içsel kaynakları tükendiği için alakayı sürdürmekte zorlanır.
Çocuklar ebeveynlerinin duygusal durumlarına son derece hassastır. Duygusal olarak tükenmiş bir ebeveynle büyüyen çocuk,
kendini yük üzere hissedebilir ya da hislerini bastırmayı öğrenebilir.
“Şimdi annemi/babamı üzmeyeyim” kanısı, çocuğun kendi gereksinimlerini geri plana atmasına yol açabilir.
Bu durum uzun vadede çocukta telaş, suçluluk, çok sorumluluk alma ve duygusal ihmal algısına neden olabilir.
Kimi çocuklar ise ebeveynin ilgisini çekebilmek için davranış sorunları geliştirebilir.
Her iki durumda da çocuğun duygusal gelişimi olumsuz etkilenir.
Aile içi münasebetlerde duygusal tükenmişlik, bağın zayıflamasına neden olabilir.
Ebeveyn-çocuk etkileşimi daha mekanik, daha kural odaklı ve daha az duygusal hale gelir.
Bu durum çocuğun kendini görülmüş ve anlaşılmış hissetmesini zorlaştırır.
Terapötik süreçte ebeveynin tükenmişliğinin fark edilmesi kritik bir adımdır.
Ebeveynin “iyi ebeveyn olmak zorundayım” baskısından uzaklaşması, kendine şefkat geliştirmesi değerlidir.
Kişisel terapi, ebeveyn dayanak kümeleri ve psiko-eğitim çalışmaları bu süreçte epeyce tesirlidir.
Ebeveynlere teklifler ortasında kendi hudutlarını fark etmek, takviye istemekten çekinmemek ve
kendilerine ilişkin dinlenme alanları oluşturmak yer alır. Ebeveynin kendi duygusal muhtaçlıklarını gözetmesi,
çocuğa daha sağlıklı bir bağlantı sunabilmenin ön şartıdır.
Sonuç olarak, ebeveynlerin duygusal tükenmişliği sırf yetişkini değil, çocuğun ruhsal dünyasını da tesirler.
Duygusal olarak desteklenen ve güçlenen ebeveynler, çocuklarıyla daha inançlı, sıcak ve onarıcı münasebetler kurabilir.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
