Karşılaştırma, gelişimsel olarak doğal bir süreç olmakla birlikte ağırlaştığında benlik bedelini olumsuz etkileyebilir.
Ergenler akademik muvaffakiyet, fizikî görünüm, toplumsal alakalar ve popülerlik üzere alanlarda kendilerini akranlarıyla kıyaslar.
Bu kıyaslamalar birçok vakit gerçekçi olmayan ölçütler üzerinden yapılır. Bilhassa toplumsal medya, karşılaştırma kültürünü
derinleştiren kıymetli bir faktördür. Ergen, diğerlerinin seçilmiş ve idealize edilmiş anlarını kendi günlük gerçekliğiyle
karşılaştırdığında yetersizlik ve değersizlik hisleri ortaya çıkabilir.
Sürekli karşılaştırmaya maruz kalan ergenlerde “Ben kâfi değilim”, “Başkaları benden daha iyi” üzere olumsuz
otomatik fikirler gelişebilir. Bu niyetler vakitle benlik pahasının dış onaya bağımlı hale gelmesine neden olur.
Ergen, kendini bedelli hissetmek için diğerlerinin beğenisine, onayına ve başarısına muhtaçlık duymaya başlar.
Karşılaştırma kültürü, dert ve depresif belirtilerle de yakından bağlıdır. Diğerlerinin muvaffakiyetleri karşısında
ağır kıskançlık, utanç ve ümitsizlik hisleri yaşanabilir. Kimi ergenler bu hislerle başa çıkabilmek için
çok mükemmeliyetçi davranışlar geliştirirken, kimileri ise büsbütün geri çekilerek gayret göstermekten vazgeçebilir.
Aile tavırları, ergenin karşılaştırmaya bakışını kıymetli ölçüde tesirler. Daima diğerleriyle kıyaslanan ya da
muvaffakiyet üzerinden bedellendirilen ergenlerde benlik pahası kırılgan hale gelir. Buna karşılık, gayretin takdir edildiği,
yanlışların öğrenme fırsatı olarak görüldüğü aile ortamlarında ergen daha sağlam bir özdeğer algısı geliştirir.
Terapötik süreçte emel, ergenin kendi içsel kıymet ölçütlerini oluşturmasını desteklemektir.
Bilişsel tekrar yapılandırma çalışmaları ile karşılaştırmaya dayalı fikir kalıpları ele alınır.
Ergenin güçlü istikametleri görünür kılınır ve öz-şefkat hünerleri geliştirilir.
“Başkalarıyla değil, kendimle kıyaslanabilirim” anlayışı güçlendirilir.
Aynı vakitte toplumsal medya kullanımı üzerine farkındalık çalışmaları yapılır.
Ergenin dijital ortamlarda maruz kaldığı içerikleri eleştirel süzgeçten geçirebilmesi sağlanır.
Gerçeklik ile sunulan ülkü imgeler ortasındaki farkın anlaşılması, karşılaştırmanın tesirini azaltır.
Sonuç olarak, ergenlerde karşılaştırma kültürü benlik bedeli üzerinde güçlü bir tesire sahiptir.
Gerçek aile tavırları ve terapötik dayanakla ergen, kendi bedelini dış onaydan bağımsız olarak inşa edebilir.
Bu da daha istikrarlı, özgüvenli ve ruhsal olarak güçlü bir birey olmanın temelini oluşturur.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
