Yeme Bozukluklarını Anlamak: Travma, Bağlanma ve Kendilik Algısı Perspektifinden Bir İnceleme
Travma ve Yeme Bozuklukları Ortasındaki İlişki
Araştırmalar, yeme bozukluğu tanısı alan bireylerde çocukluk çağı travmalarının yaygın
olduğunu göstermektedir:
Duygusal ihmal
Eleştirel ebeveyn tutumları
Çok kontrol
Duygusal güvensizlik
Travmatik tecrübeler, bireyin vücuduyla yabancılaşmasına ve vücudu üzerinde aşırı
denetim kurma muhtaçlığına yol açabilir. Yeme davranışı, travmanın yarattığı çaresizlik hissine
karşı geliştirilen bir baş etme sistemidir.
Bağlanma Tarzları ve Yeme Davranışı
İnançsız bağlanma örüntüleri, yeme bozukluklarıyla güçlü bir bağ içindedir. Bilhassa:
Dertli bağlanma → duygusal yeme
Kaçıngan bağlanma → yeme kısıtlaması
Birey, münasebetlerde yaşadığı doyumsuzluğu ya da reddedilme korkusunu yemekle ya da
yememekle düzenlemeye çalışır.
Utanç, Suçluluk ve Kendilik Algısı
Yeme bozukluklarının merkezinde ağır utanç duygusu yer alır. Birey:
“Yeterince uygun değilim”
“Kontrolsüzüm”
“Sevilmeye layık değilim”
Üzere temel inançlara sahiptir. Yeme davranışı, bu inançları süreksiz olarak susturur ancak
akabinde utanç daha da derinleşir. Böylelikle kısır döngü pekişir.
Bedenin Sessiz Dili
Yeme bozukluklarında vücut, kelama dökülemeyen hislerin taşıyıcısıdır. Bastırılmış öfke,
yas, endişe ve değersizlik; bedensel belirtiler üzerinden tabir bulur. Bu nedenle semptomu
ortadan kaldırmaya odaklanan yaklaşımlar yetersiz kalabilir.
Terapötik Süreçte Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yeme bozukluğu olan bireylerle çalışırken:
Yargılayıcı olmayan bir dil
İnançlı terapötik ilişki
Duygusal regülasyon marifetlerinin geliştirilmesi
Temel değerdedir. Terapist, vücudu düşman olarak gören danışanın, vücuduyla yeniden
temas kurmasına eşlik eder.
Sonuç
Yeme bozuklukları, birden fazla vakit “yemekle ilgili” değil; hislerle, bağlantılarla ve travmayla
ilgilidir. Vücudun verdiği iletisi duymak ve manalandırmak, güzelleşmenin temel anahtarıdır.
Gerçek dönüşüm, bireyin kendisiyle kurduğu alaka değiştiğinde başlar.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
