Günümüz dünyasında ruh sıhhati, fizikî sıhhat kadar değerli bir bahis haline gelmiştir. Buna karşın pek çok kişi psikoterapiye sırf “çok ağır” sıkıntılar yaşadığında başvurulması gerektiğini düşünür. Meğer psikoterapi, sadece kriz anlarında değil; ömür kalitesini artırmak, duygusal farkındalık kazanmak ve ruhsal dayanıklılığı güçlendirmek için de tesirli bir takviye usulüdür.
Psikoterapi Nedir?
Psikoterapi; bireyin niyet, his ve davranışlarını anlamasına, ruhsal zorluklarla başa çıkma hünerlerini geliştirmesine ve ruhsal düzgünlük halini artırmasına yönelik yapılandırılmış bir profesyonel takviye sürecidir. Klinik psikologlar, ruhsal danışmanlar ve psikiyatristler tarafından uygulanabilen bu süreç; bilişsel davranışçı terapi, psikodinamik terapi, EMDR, şema terapisi ve insan merkezli terapi üzere farklı ekolleri kapsar (Corey, 2017).
Psikoterapi Gerektiren Durumlar Nelerdir?
Aşağıda yer alan durumlar, psikoterapi dayanağından yarar görülebilecek esas alanları temsil eder. Lakin unutulmamalıdır ki bir kişinin terapiye başvurması için kesinlikle teşhis almış olması gerekmez.
1. Uzun Müddetli ve Ağır Duygusal Zorluklar
Üzüntü, korku, öfke ya da suçluluk üzere hisler ömrün doğal kesimleridir. Lakin bu hisler haftalarca sürüyor, kişinin fonksiyonelliğini olumsuz etkiliyor ve günlük ömürden alınan doyumu azaltıyorsa profesyonel dayanak gereksinimi doğabilir. Bilhassa çökkünlük hissinin kalıcı hale gelmesi depresyon riskine işaret edebilir.
2. Anksiyete ve Tasa Bozuklukları
Sürekli telaş hali, panik ataklar, toplumsal ortamlardan kaçınma ya da ağır bedensel belirtilerle seyreden tasa, psikoterapinin en tesirli olduğu alanlardan biridir. Araştırmalar, bilişsel davranışçı terapinin anksiyete bozukluklarında güçlü ve kalıcı güzelleşmeler sağladığını göstermektedir (Hofmann vd., 2012).
3. Travmatik Yaşantılar
Kaza, doğal afet, istismar, şiddet, ani kayıp üzere travmatik tecrübeler sonrasında ortaya çıkan belirtiler vakitle tabiatıyla azalabilir. Lakin birtakım durumlarda travma sonrası gerilim bozukluğu (TSSB) gelişebilir. Flashbackler, kabuslar ve çok tetikte olma hali bu sürecin işaretleri ortasında yer alır. EMDR ve travma odaklı terapiler bu noktada tesirli müdahale metotları sunar (Shapiro, 2018).
4. Bağlantı ve Bağlantı Sorunları
Romantik münasebetlerde, evlilikte, aile içinde ya da iş ortamında yaşanan tekrar eden çatışmalar ruhsal yük oluşturabilir. Kişinin hudut koymakta zorlanması, daima misal bağlantı döngülerine girmesi ya da ağır yalnızlık hissetmesi terapi sürecinde ele alınabilecek hususlar ortasındadır. Bu çalışmalar, bireyin ilgi kalıplarını fark etmesine yardımcı olur.
5. Kayıp ve Yas Süreçleri
Sevilen birinin kaybı sonrasında yaşanan yas süreci bireyden şahsa farklılık gösterir. Birtakım bireylerde yas yansıları vakitle hafiflerken, kimi durumlarda ağır suçluluk, anlamsızlık duygusu ve hayattan kopma hali kalıcı olabilir. Bu çeşit karmaşık yas süreçlerinde psikoterapi, hislerin sağlıklı biçimde işlenmesini dayanaklar (Worden, 2018).
6. Kendilik Pahası ve Kimlik Sorunları
Özgüven eksikliği, değersizlik fikirleri ve kimlik karmaşası, bireyin potansiyelini gerçekleştirmesini zorlaştırabilir. Bu durumlar birden fazla vakit erken periyot yaşantılarla bağlıdır ve terapi süreciyle daha derinlemesine ele alınabilir. Şema terapisi bu alanda sıkça kullanılan yaklaşımlardan biridir (Young, Klosko & Weishaar, 2003).
7. Psikosomatik Belirtiler
Tıbbi bir neden bulunamamasına karşın devam eden baş ağrıları, mide sıkıntıları ya da kas ağrıları ruhsal etkenlerle bağlı olabilir. Gerilim ve bastırılmış hislerin bedensel yansımaları psikoterapiyle anlamlandırılabilir ve hafifletilebilir (Sarno, 2006).
Ne Vakit Ruhsal Dayanak Almalısınız?
Aşağıdaki sorulara verilen “evet” cevapları, bir uzmana başvurmanın yararlı olabileceğini düşündürebilir:
-
Yaşadığınız meseleler günlük ömrünüzü bariz biçimde etkiliyor mu?
-
Duygularınız üzerinde denetiminizi kaybettiğinizi hissediyor musunuz?
-
Aynı sorunları tekrar tekrar yaşadığınızı fark ediyor musunuz?
-
Yakın etrafınızdan aldığınız takviye kâfi gelmiyor mu?
Psikoterapiye başvurmak bir zayıflık göstergesi değil; tersine kişinin kendine karşı sorumluluk almasının bir tabiridir.
Psikoterapinin Faydaları
Psikoterapi süreci bireye;
-
Duygusal farkındalık kazanma,
-
Sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirme,
-
Kendilik bedelini güçlendirme,
-
İlişkilerde daha doyumlu bağlar kurma
gibi pek çok alanda katkı sağlar. Tertipli terapi alan bireylerde gerilim seviyesinin azaldığı ve ömür doyumunun arttığı bilimsel çalışmalarla desteklenmektedir (Wampold & Imel, 2015).
Sonuç
Psikoterapi, sırf ruhsal rahatsızlıkların tedavisi için değil; kendini tanıma, geliştirme ve hayatla daha istikrarlı bir alaka kurma süreci olarak da kıymetlendirilebilir. Şayet yaşadığınız zorlukların tek başınıza üstesinden gelmekte zorlaştığını hissediyorsanız, bir ruh sıhhati uzmanına başvurmak atılabilecek en sağlıklı adımlardan biri olacaktır.
Kaynakça
Corey, G. (2017). Theory and practice of counseling and psychotherapy (10th ed.). Cengage Learning.
Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T., & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440. https://doi.org/10.1007/s10608-012-9476-1
Sarno, J. E. (2006). The divided mind: The epidemic of mindbody disorders. HarperCollins.
Shapiro, F. (2018). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) therapy: Basic principles, protocols, and procedures (3rd ed.). Guilford Press.
Wampold, B. E., & Imel, Z. E. (2015). The great psychotherapy debate: The evidence for what makes psychotherapy work(2nd ed.). Routledge.
Worden, J. W. (2018). Grief counseling and grief therapy: A handbook for the mental health practitioner (5th ed.). Springer Publishing.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. Guilford Press.
