Birçok yetişkin terapiye şu cümlelerle gelir:
Dışarıdan bakıldığında hayat devam ediyor olabilir. İşe gidilir, sorumluluklar yerine getirilir, hatta vakit zaman gülünür. Lakin ilgilerde tekrar eden emsal problemler ve içten içe dinmeyen bir huzursuzluk eşlik ediyorsa, bu durum birçok vakit tesadüf değildir.
Neden Daima Benzeri Münasebetlerin İçinde Buluyorum Kendimi?
Birçok kişi farklı beşerlerle alaka yaşadığını düşünse de, duygusal olarak benzeri dinamiklerin içinde bulur kendini. Bireyler değişir, münasebetler değişir; lakin hisler, çatışmalar ve hayal kırıklıkları tanıdık kalır. Bu durum birçok vakit bir “yanlış seçim” sıkıntısı değildir.
İnsanlar ekseriyetle kendilerine tanıdık gelen bağ biçimlerine yönelir. Tanıdık olan her vakit âlâ hissettirmeyebilir, fakat öngörülebilirdir. Bu nedenle geçmişte öğrenilmiş bağlanma biçimleri, yetişkinlikte kurulan münasebetlerde farkında olmadan tekrar eder.
İlişkisel Döngüleri Fark Etmek Neden Zordur?
Tekrar eden bağ örüntüleri birçok vakit çok tanıdıktır. Tanıdık olan ise çoklukla fark edilmez. Kişi yaşadıklarını “normal” kabul edebilir ya da her seferinde sorunun kaynağını karşı tarafta arayabilir.
Bu döngüler duygusal olarak ağır olduğu için, içindeyken dışarıdan bakmak zordur. Fakat fark edilmeye başlandıklarında, münasebetlerde neden emsal hislerin ve meselelerin tekrar ettiği daha anlaşılır hale gelir.
Bu Tekrarlar Şahsî Bir Eksiklik mi?
İlişkilerde tıpkı problemleri tekrar tekrar yaşamak, birden fazla kişinin kendini sorgulamasına yol açar. “Demek ki bende bir sorun var” niyeti epey yaygındır. Lakin terapide sıkça görülen şey, bu tekrarların ferdî bir yetersizlikten çok, öğrenilmiş bağ kalıplarının sonucu olduğudur.
İnsan, bir münasebet içinde nasıl davranacağını birden fazla vakit şuurlu olarak seçmez. Yakınlıkla, çatışmayla ya da ayrılıkla baş etme biçimleri erken devir tecrübelerle şekillenir. Bugün yaşanan zorlanmalar, geçmişte işe yaramış ancak artık kişiyi yoran yolların devamı olabilir.
Kaygı Bu İlişkisel Döngülerde Nasıl Bir Rol Oynar?
Kaygı, bağlarda yaşanan tekrarların hem nedeni hem de sonucu olabilir. Yakınlık arttığında ortaya çıkan huzursuzluk, birçok vakit alakanın kendisinden değil, kişinin iç dünyasında tetiklenen hislerden kaynaklanır.
Bu telaş bazen terk edilme korkusu, bazen denetimi kaybetme telaşı, bazen de kâfi olamama hissi biçiminde yaşanır. Kişiyi koruduğunu düşündüğü birtakım davranışlara yönlendirebilir; fazla ahenk sağlamak, hisleri bastırmak ya da ara koymak bu davranışlara örnektir.
Yakınlık Artınca Neden Geri Çekilme Gereksinimi Doğar?
Bazı beşerler için bir bağlantı derinleşmeye başladığında huzursuzluk artar. Her şey yolunda giderken bir anda uzaklık koyma, soğuma ya da bağlantıyı sorgulama gereksinimi ortaya çıkabilir. Bu durum birden fazla vakit karşıdaki bireyle ilgili bir sorun olduğu manasına gelmez.
Yakınlık geçmişte inançlı olmayan tecrübelerle eşleştiyse, bugün de misal bir alarm yansısı tetiklenebilir. Kişi farkında olmadan kendini muhafazaya almaya çalışır. Bu geri çekilme hali, ilgide anlaşılması güç bir kopukluk yaratabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu çeşit münasebet sıkıntıları herkesin başına gelir mi?
Bağlantılarda tekrar eden zorlanmalar epey yaygındır. Bu durum tek başına bir sorun ya da patoloji manasına gelmez.
Hep tıpkı problemleri yaşamam benimle ilgili bir sorun olduğu manasına mı gelir?
Birçok vakit bu tekrarlar ferdî bir eksiklikten değil, öğrenilmiş bağ ve baş etme biçimlerinden kaynaklanır.
Kaygı bağlantıları neden bu kadar tesirler?
Dert, yakınlık, ayrılık ya da çatışma üzere durumlarda tetiklenebilir ve ilişkisel davranışları yönlendirebilir.
Bu döngüler kendi kendine değişir mi?
Birtakım farkındalıklar gelişebilir; lakin tekrar eden alaka sıkıntıları çoklukla şuurlu bir gayret olmadan değişmez.
Terapi bu bahiste nasıl yardımcı olur?
Terapi, alakalarda tekrar eden örüntüleri inançlı bir ortamda fark etmeye ve anlamlandırmaya alan açar.
Kaynakça
-
Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Routledge.
-
Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment. Lawrence Erlbaum.
-
Beck, A. T., Emery, G., & Greenberg, R. L. (1985). Anxiety Disorders and Phobias: A Cognitive Perspective. Basic Books.
-
Levy, K. N., Ablon, J. S., & Kächele, H. (2012). Psychodynamic Psychotherapy Research. Humana Press.
-
Safran, J. D., & Muran, J. C. (2000). Negotiating the Therapeutic Alliance. Guilford Press.
Bu kaynaklar, ilişkisel örüntüler, dert ve terapi sürecine dair kuramsal çerçeve sunmak hedefiyle eklenmiştir.
