Bu durum bilhassa durduğunda huzursuz hisseden bireylerde barizdir. Tatil yaparken suçluluk, dinlenirken huzursuzluk ortaya çıkar. Zira durmak, değersizlikle eşleşmiştir. Ruhsal olarak bu durum, benlik algısının performansa bağlanmasıyla ilgilidir.
İşlevsellik merkezli benlik algısı, kırılgandır. Zira üretkenlik azaldığında ya da kişi denetimi kaybettiğinde özdeğer de sarsılır. Bu yüzden tükenmişlik sırf yorgunluk değil; birebir vakitte anlamsızlık hissi yaratır.
Terapötik odada bu şahıslar sıklıkla “bir şey yapmadığımda makus hissediyorum” der. Bu söz, bedelin aksiyona bağlandığını gösterir. Kişi var olduğu için değil, yaptığı için kabul edildiğini öğrenmiştir.
Psikolojik güzelleşme bu noktada radikal bir yerden başlar: İşlevsizlikle temas. Hiçbir şey yapmadan var olabilmek, performans göstermeden kabul görmek hudut sistemi için yeni bir tecrübedir. Terapötik alaka bu tecrübesi sunar.
Kişi vakitle şunu ayırt etmeye başlar: “Ben yaptıklarımdan ibaret değilim.” Bu ayrım, sadece bilişsel değil; duygusal bir dönüşümdür. Kıymet, performanstan ayrıldığında ruhsal yük hafifler.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Psikolog Cansu Hatice Karcıoğlu
