Sınav Korkusu Ne Vakit Diğer Bir Şeye İşaret Eder?
İmtihan tasası belli bir seviyede epey doğaldır. Performansı artırabilir, motivasyon
sağlayabilir. Lakin tasa, öğrencinin kapasitesini kullanmasını engellemeye başladığında
durup bakmak gerekir. Bilhassa şu durumlar dikkat caziptir:
– Çok mükemmeliyetçilik
– Başarısızlığa karşı ağır korku
– “Yapamazsam her şey biter” düşüncesi
Bu noktada telaş, imtihandan çok sonuçların ne manaya geldiğiyle ilgilidir.
Beklentiler Nasıl Yük Hâline Gelir?
Aileler birçok vakit uygun niyetle beklenti oluşturur. Çocuğunun yeterli bir geleceği olsun ister. Ancak
bu beklenti açıkça konuşulmadığında ya da çocuğun kapasitesiyle uyumlu olmadığında,
genç için ağır bir sorumluluğa dönüşebilir.
Genç, sadece kendisi için değil; ailesini hayal kırıklığına uğratmamak, onların emeğini boşa
çıkarmamak ve “hak ettiğini vermek” için imtihana hazırlanıyormuş üzere hissedebilir. Bu
durumda imtihan, bir ölçme aracı olmaktan çıkar; bedel belirleyici hâle gelir.
Kaygı mı, Yorgunluk mu?
Birtakım öğrenciler “kaygılı” değil, aslında çok yorgundur. Daima güçlü durmak, beklentileri
karşılamak ve yanılgı yapmamak zorunda hissetmek önemli bir duygusal yük yaratır. Bu
yorgunluk, vakitle telaş belirtileri olarak kendini gösterir.
Klinik görüşmelerde sıkça duyulan cümlelerden biri şudur:
“Kendim için değil, ailem için kazanmak zorundayım.”
Bu cümle, tasanın istikametini net bir formda gösterir.
Terapötik Açıdan Nasıl Ele Alınır?
Terapi sürecinde burada yapılan şey, sınavı küçümsemek ya da beklentileri büsbütün yok
saymak değildir. Maksat, gencin hangi yükü taşıdığını fark etmesine yardımcı olmaktır.
Tasanın kime ilişkin olduğu, nerede başladığı ve hangi noktada gencin kendisiyle karıştığı
birlikte ele alınır.
Bu ayrım yapıldığında, telaş ekseriyetle daha yönetilebilir hâle gelir. Zira genç, birinci kere şunu
fark eder:
“Bu hislerin hepsi bana ilişkin olmak zorunda değil.”
Aileler İçin Küçük Lakin Kritik Bir Nokta
Ailenin niyeti ne kadar yeterli olursa olsun, beklentiler çocuğun omzuna sessizce bırakıldığında
yük hâline gelir. Çocuğun sevildiğini ve kıymetli olduğunu muvaffakiyetinden bağımsız olarak
hissetmesi, korkuyu azaltan en güçlü faktörlerden biridir.
İmtihan tasası her vakit yalnızca imtihanla ilgili değildir. Bazen bu korku, uzun müddettir taşınan
beklentilerin ve karşılanması gereken hayallerin bir sonucudur. Bu ayrımı yapabilmek, hem
genç hem aile için rahatlatıcı bir adımdır. Zira imtihan geçicidir, lakin taşınan yükler fark
edilmezse kalıcı izler bırakabilir.
