Gelişim Ne Vakit Baskıya Dönüşür?
Kendini geliştirme, kişinin mevcut hâlini yok saymaya başladığında baskıya dönüşür. Eğer
gelişim uğraşı, “şu anki hâlim kâfi değil” inancından besleniyorsa, bu süreç destekleyici
olmaktan çıkar.
Bu noktada gelişim:
merakla değil, zorunlulukla yapılır
istekten değil, tasadan beslenir
ilerlemek için değil, geride kalmamak için sürdürülür
Kişi durduğunda suçluluk hisseder, devam ettiğinde ise tükenir.
“Daha Uygunu Olmalıyım” İnancı
Daima kendini geliştirme baskısının altında birçok vakit tek bir temel inanç vardır:
“Olduğum hâlim gereğince güzel değil.”
Bu inanç, kişinin dinlenmesine, tatmin hissetmesine ve olduğu yerde kalmasına müsaade vermez.
Her kazanım süratle sıradanlaşır ve yerini yeni bir gayeye bırakır. Bu da kronik bir yetersizlik
hissi yaratır.
Klinik müşahedeler, bu şahısların birçoklarında içsel bir durma noktasının hiç oluşmadığını gösterir.
Gelişim mi, Kaçınma mı?
Kimi durumlarda kendini geliştirme gayreti, sıkıntı hislerden kaçınmanın daha “kabul
edilebilir” bir yolu hâline gelir. Hüzün, boşluk, anlamsızlık ya da yorgunlukla temas etmek
yerine yeni gayeler belirlenir, yeni alışkanlıklar eklenir.
Bu yoğunluk, süreksiz bir denetim hissi sağlasa da duygusal temas ertelendiği için içsel yük
azalmadan devam eder.
Terapötik Açıdan Nasıl Ele Alınır?
Terapi, şahsa gelişmeyi bırakmasını önermez. Fakat gelişimin hangi motivasyonla
sürdürüldüğünü sorgular. Gelişim, kişinin kendisiyle bağını güçlendiriyorsa besleyicidir. Kişiyi
kendinden uzaklaştırıyorsa yıpratıcıdır.
Burada kritik soru şudur:
“Kendimi geliştirmeye çalışırken kendime ne kadar alan tanıyorum?”
Bu soru, gelişim ile baskı ortasındaki farkı netleştirir.
Sağlıklı Gelişim Nasıl Hissettirir?
Sağlıklı gelişim çabuk etmez. Bireye nefes aldırır, kusur yapma hissesi bırakır ve mevcut hâli
inkâr etmez. Gelişmek, daima ilerlemek değil; gerektiğinde durabilmek manasına da gelir.
Gelişim, kişinin kendisiyle münasebetinin sertleştiği değil; yumuşadığı bir süreç olduğunda
sürdürülebilir olur.
Daima kendini geliştirme eforu, fark edilmediğinde ruhsal bir baskıya dönüşebilir.
Gelişim, kişinin kendini yetersiz hissettiği bir yarışa dönüştüğünde düzgünleştirici olmaktan çıkar.
Ruhsal uygun oluş, her vakit daha fazlası olmakla değil; olduğu hâliyle de var olabilmekle
ilgilidir.
