Motivasyon Neden Birinci Kaybolan Şey Üzere Görünür?
Motivasyon, içsel güçle beslenir. Bu güç azaldığında, kişi bunu birinci olarak isteksizlik
olarak fark eder. Lakin bu azalma birden fazla vakit tembellikten ya da irade eksikliğinden değil;
taşınan duygusal yüklerden kaynaklanır.
Klinik müşahedeler, “motivasyonum yok” diyen bireylerin birçoklarında şu hislerden birinin baskın
olduğunu gösterir:
– Yorgunluk
– Umutsuzluk
– Anlamsızlık
– Kaygı
– Bastırılmış öfke
Motivasyon eksikliği, bu hislerin daha kabul edilebilir bir lisanı hâline gelir.
Yorgunluk: En Sık Gizlenen Duygu
Birçok kişi nitekim yorgun olduğunu kabul etmekte zorlanır. Zira yorgunluk, “yetersizlik”
ile karıştırılır. Meğer bu yorgunluk birçok vakit fizikî değil; duygusaldır. Daima güçlü
durmak, yönetim etmek, beklentileri karşılamak zorunda hissetmek içsel enerjiyi tüketir.
Bu durumda kişi harekete geçemediğinde bunu yorgunlukla değil, motivasyon eksikliğiyle
açıklar.
Umutsuzluk ve Anlamsızlık
Kimi durumlarda motivasyonun düşmesinin nedeni, yapılan şeyin kişi için artık bir anlam
taşımamasıdır. Gayeler yabancılaşmış, gayeler diğerlerinin beklentileriyle karışmış olabilir.
Kişi “neden yaptığını” bilmediği bir şeye karşı doğal olarak isteksiz hisseder.
Bu noktada “motivasyonum yok” aslında şunu söyler:
“Yaptığım şeyle bağım zayıfladı.”
Kaygı ve Başlayamama Hâli
Motivasyon eksikliği bazen korkunun maskesidir. Başlarsam gereğince uygun yapamayacağım,
yarım kalacak ya da başarısız olacağım kanısı, kişiyi durdurur. Bu durma hâli dışarıdan
isteksizlik üzere görünür.
Meğer içeride ağır bir tetikte olma ve kendini müdafaa uğraşı vardır.
Terapötik Açıdan Bu Cümle Nasıl Ele Alınır?
Terapi sürecinde “motivasyonum yok” cümlesi çözülmesi gereken bir sorun olarak değil,
dinlenmesi gereken bir işaret olarak ele alınır. Gaye kişiyi motive etmek değil; bu cümlenin
hangi histen doğduğunu anlamaktır.
Burada sorulan soru ekseriyetle şudur:
“Motivasyonun yokken, içinde hangi his daha baskın?”
Bu soru, kişiyi performanstan duygusal temasa taşır.
Motivasyon Geri Nasıl Gelir?
Motivasyon, zorlandığında çağrılabilecek bir şey değildir. Mana, dinlenme, duygusal temas
ve gerçekçi beklentiler oluştuğunda zaten ortaya çıkar. Bu nedenle motivasyonu
artırmaya çalışmak yerine, onu tüketen şartlara bakmak daha fonksiyoneldir.
“Motivasyonum yok” cümlesi birden fazla vakit sorunun kendisi değil, işaretidir. Arkasında
ekseriyetle yorgunluk, anlamsızlık, telaş ya da bastırılmış hisler vardır. Bu cümleyi irade
eksikliği olarak değil; içsel bir bildiri olarak okumak, kişinin kendisiyle daha dürüst bir ilişki
kurmasına yardımcı olur. Zira bazen asıl sorun motive olamamak değil; neden
yorulduğunu fark etmemektir.
