Duygusal donukluk, birden fazla vakit bir sorun üzere fark edilmez. Zira ortada taşan bir acı yoktur. Ağlama yoktur, kriz yoktur. Lakin tıpkı vakitte canlılık da yoktur. Kişi hayata temas
ediyordur ancak derinlemesine değil.
Bu hâl ekseriyetle “Ben böyleyim” diye açıklanır. Meğer bu bir kişilik özelliğinden çok, öğrenilmiş bir hayatta kalma biçimidir.
Duygular Neden Donar?
Duygusal donukluk birçok vakit ağır hislerin uzun mühlet taşınmak zorunda kalınmasıyla ortaya çıkar. Çocuklukta ya da hayatın muhakkak devirlerinde kişi, ıstırabını, korkusunu ya da öfkesini söz edecek inançlı bir alan bulamamış olabilir. Hissetmek tehlikeli, yük ya da gereksiz hâle gelmiştir. Bu noktada zihin bir tahlil üretir: Hissetmezsem acımam.
Bu tahlil kısa vadede işe fayda. Kişi ayakta kalır, fonksiyonunu sürdürür, “güçlü” görünür. Fakat vakitle bu düzenek genelleşir. Yalnızca acı değil, keyif de hissedilmemeye başlanır. Donukluk, aslında bastırmanın sessiz hâlidir.
Günlük Hayatta Nasıl Görünür?
Duygusal donukluk yaşayan bireyler ekseriyetle “normal” bir hayat sürer. İşe masraf, bağları vardır, sorumluluklarını yerine getirir. Lakin yaşananlar içsel bir iz bırakmaz. Hoş bir olay olur, geçer. Berbat bir olay olur, geçer.Sıkça şu cümleler duyulur:
“Bir şey hissetmem gerekiyormuş üzere ancak yok.”
“Mutlu olmam lazım ancak olmuyorum.”
“Eskiden daha çok hissederdim.”
İlişkilerde bu durum, ara olarak algılanabilir. Kişi sevmiyormuş üzere, umursamıyormuş üzere görünür. Halbuki birden fazla vakit sorun ilgisizlik değil; hislere ulaşamamaktır.
Duygusal Donukluk ile Depresyon Ortasındaki Fark
Duygusal donukluk her vakit depresyon değildir. Depresyonda acı, suçluluk ve çökkünlük ön plandayken; donuklukta daha çok boşluk ve nötrlük vardır. Kişi üzgün olduğunu söylemez lakin “canlı” da değildir.
Bu yüzden duygusal donukluk uzun müddet fark edilmeden devam edebilir. Zira kişi kendini makûs hissetmiyordur; yalnızca âlâ de hissetmiyordur. Bu ortada hayat sessizce akıp sarfiyat.
Terapi Odasında Donuklukla Karşılaşmak
Terapide duygusal donuklukla çalışmak sabır ister. Zira ortada ağır bir his yoktur; sessizlik vardır. Terapötik süreçte hedef, kişiyi “hissetmeye zorlamak” değil; inançlı bir alan içinde hislerin yavaş yavaş çözülmesine müsaade vermektir.
Çoğu vakit donukluğun altında bastırılmış bir acı, yas ya da dehşet vardır. Lakin bu hisler birden ortaya çıkmaz. Evvel vücut yansıları fark edilir, sonra küçük duygusal
ipuçları gelir. Kişi şunu tecrübeler: “Hissetmek sandığım kadar tehlikeli değilmiş.” Bu noktada donukluk çözülmeye başlar. Hissetmek, tekrar öğrenilen bir maharet hâline gelir.
Canlılığa Dönüş
Duygusal donukluk çözüldükçe kişi bazen zorlanır. Zira hissetmek sadece hoş hisleri değil, acıyı da beraberinde getirir. Lakin bu birebir vakitte hayatla temasın
yine kurulmasıdır. Kişi yavaş yavaş şunu fark eder: Donukluk beni koruyordu ancak tıpkı vakitte beni hayattan uzaklaştırıyordu. Ve bu fark ediş, gerçek bir dönüşümün başlangıcıdır.
Son Kelam Yerine
Duygusal donukluk, bir eksiklik değil; geçmişte işe yaramış bir hayatta kalma yoludur. Fakat her yol, ömür uzunluğu yürünmek zorunda değildir. İnsan hissettiği ölçüde canlıdır. Ve bazen güzelleşme, daha keyifli olmak değil; yine hissedebilmektir.
HAZIRLAYAN
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Psikolog Cansu Hatice Karcıoğlu
