Bilişsel Davranışçı Ekol yaklaşımı günümüzde çok sayıda ruhsal meselede muvaffakiyet ile uygulanmaktadır. Kaygılar, panik atak, gerilim, alaka sorunları, performans örneğin iş ya da imtihan korkusu, takıntılı davranış ya da fikirler, yeme bozuklukları, depresyon, yas, travma sonrası gerilim sorunları, cinsel problemler üzere sorunlar Bilişsel Davranışçı Ekolün ilgi alanlarıdır. Vakit zaman bireylerle olduğu kadar kümelere da uygulanabilir. Olayları algılama biçimimizin bizim duygusal reaksiyonlarımızı etkilediği gerçeği kognitif terapinin ana çıkış noktasıdır. Yani “olayları olduğu üzere değil, olduğumuz üzere görürüz”. Örneğin bu yazıyı okurken okuduklarımızı bir değerlendirmeye ve yoruma tabi tutarız. Bu satırları okuyan bir kişinin “çok hoş, tam benim aradığım tedavi türü” diye düşündüğünü varsayalım, bu kişi kendisini memnun, istekli hissedecektir. Bir öbür kişinin ise buraya kadar yazılanları okurken aklından “iyi üzere görünüyor, lakin ben yapamam, bende işe yaramaz” formunda kanılar geçmişse bu kişi de kendisini karamsar ve isteksiz hissedecektir. Busatırları okuyan her insan kendine nazaran bir kıymetlendirme ve yorumlama yapar, sonuçta ortaya çıkan his ve davranış bundan etkilenir. Yani kişinin duygusal yansısı direkt durumdan (örneğin burada yazıyı okuma) değil, durumla ilgili niyetlerinden etkilenir. Beşerler tansiyon, baskı altında oldukları vakit net ve açık düşünemezler ve niyetleri bir biçimde çarpık olmaya başlar. Bilişsel Davranışçı yaklaşımı bireylerin düşünce verici fikirlerini saptamalarını ve bu fikirlerin ne kadar gerçekçi olduğunu incelemelerine yardımcı olur. Akabinde uygunsuz fikirleri değiştirmeyi öğrenip içinde bulunulan gerçekliğe uygun düşünmeye başladığında kişi kendisini daha yeterli hisseder. Sorun çözme ve davranış değişikliği en çok ele alınan bahislerdir.
Psikolojik Danışmanlığa nasıl hazırlanabilirim?
En kıymetli birinci adım hedef belirlemektir. Kendi kendinize “Profesyonel psikolog hizmetinin sonunda nasıl olmayı istiyorum, nelerin değişmesini istiyorum?” diye sorun. Özel olarak işte, meskeninizde, okulda, ailenizle, arkadaşlarınızla, iş arkadaşlarınızla ve öteki beşerlerle olan bağlantılarınızda ne üzere değişiklikler olsun istiyorsunuz; şu anda sizi rahatsız eden ne üzere belirtiler yaşıyorsunuz, bunların hangilerinin azalmasını ya da yok olmasını istiyorsunuz. Ömrünüzün daha güzel geçmesini sağlayacak ne üzere diğer alanlar olabilir, kültürel, entelektüel ilgiler, bedensel uğraşları arttırmak, berbat alışkanlıklarınızı azaltmak, insan bağlarında yeni maharetler edinmek, meskendeki ve işyerindeki durumu nasıl daha âlâ yönetim edebileceğinizi öğrenmek üzere hususları zihninizden geçirin. Terapistiniz bu hedefleri sizinle birlikte inceleyerek tam olarak saptamasına ve hangilerinin üzerinde kendi başınıza hangilerinin ise terapide çalışabileceği konusunda yardımcı olacaktır.
İstanbul’da profesyonel psikolog hizmetinde neler yapılır?
Seansa başlamadan evvel psikoloğunuz size durumunuzla ilgili birtakım formlar ve ruhsal ölçekler doldurur. Bu formda durumun nereye gittiğini her seans öncesi daha objektif bir halde saptama imkanı olur. Ruhsal dayanak seansı başladıktan sonra psikoloğunuzun birinci yapacağı şey genel olarak o hafta daha evvelkilere kıyasla kendinizi nasıl hissettiğinizi sormaktır. Daha sonra o seans için hangi mevzular üzerinde çalışmayı istediğinizi ve hafta içinde değerli bir olay olup olmadığı saptanarak mevzular belirlenir. Akabinde bir evvelki seansla şimdiki seans ortasında ilişki kurmak üzere geçen seansta sizin için değerli olan bahsin ne olduğu, hafta ortasında kendi başınıza ne üzere uygulamalar yaptığınız ve terapiyle ilgili değişmesini istediğiniz bir şey olup olmadığı konuşulur.
Daha sonra psikoloğunuz ile o gün için gündeme aldığınız bahis ya da mevzular tartışılarak, sorun çözme ve sorun durumdaki fikir ve inançlarınızın geçerliliği, tutarlılığı konuşulur. Tıpkı vakitte bu yolla yeni hünerler öğrenirsiniz. Seans esnasında öğrendiğiniz şeyleri gelecek olan hafta içinde en yeterli biçimde nasıl kullanacağınızı konuştuktan sonra psikoloğunuz o günkü görüşmedeki kıymetli noktaları tekrar özetleyerek sizden geri bildirim ister: yani seansta size faydalı olan rastgele bir şey aldınız mı, yararı olmayan ya da rahatsız eden bir şey oldu mu, terapistin yanlış anladığı bir şey ya da değişmesini istediğiniz bir şey var mı bunları terapistinize aktarırsınız. Gördüğünüz üzere bdt ekolü hem psikoloğun hem de istişareye gelen kişinin epeyce faal oldukları bir ruhsal dayanak cinsidir.
Bireysel yetişkin online yahut yüz yüze ruhsal danışmanlık ne kadar sürer?
Pratik bir grup mecburî durumlar bir yana bırakıldığında (belli bir müddetle terapiye gelebilme imkanı gibi) terapinin ne kadar süreceği psikolog ile danışan tarafından birlikte verilir. Çoklukla 2-3 seanstan sonra birinci seanslarda ortaya konulan maksatlara ne kadar müddette ulaşılabileceği konusunda terapistin kabaca bir fikri olur. Birtakım danışanlar için 6-10 görüşme üzere çok kısa bir mühlet kâfi olabilir. Daha uzun müddetli problemleri olan kimi danışanlar aylarca hatta bir yılı geçen bir mühlet boyunca terapide kalmayı seçebilirler. Danışanla başlangıçta, çok ağır bir kriz durumu kelam konusu değilse haftada bir kere görüşülür. Kişi kendini daha düzgün hissetmeye başlar başlamaz seansların aralığı açılmaya başlar evvel 15 günde bir daha sonra üç haftada teğe gerçek görüşmeler kademeli olarak seyrekleştirilir. Bu şimdi seansta iken öğrenilen marifetlerin gündelik hayat içinde uygulanarak denenmesi bahtını verir. Terapi sona erdikten 3, 6 ve 12 ay sonra birer güçlendirme seansı yapılır.
Profesyonel kişisel danışmanlıktan nasıl daha çok yararlanabilirim?
Bunun bir yolu psikoloğunuza psikoterapinize yardımcı olacak ne üzere kitaplar ve broşürler okuyabileceğinizi sormak ve bunları okumaktır. İkinci yapabileceğiniz şey her bir seansa dikkatli bir biçimde hazırlanarak gelmeniz, bir evvelki seansla ilgili düşünmeniz, ve bir sonraki seansta neleri konuşmak istiyorsanız onu not etmenizdir. Ruhsal danışmanlıktan elde edeceğiniz faydası arttırmanın üçüncü yolu terapi seansını gündelik ömrünüze taşımanızdır. Bunu seansta olup bitenlerin kendiniz için bir özetini çıkararak yapabilirsiniz. Seansın sonunda o hafta için neler yapabileceğiniz bunları yaparken ne üzere zahmetlerle karşılaşabileceğiniz konusunda konuşabileceğiniz bir vakit bırakarak terapistinizin seans sona ermeden size bu bahiste yardımcı olmasını sağlayabilirsiniz. Doğal en kıymetlisi seanslara nizamlı ve vaktinde devam etmeniz düzgünlük halinizin de daha süratli ilerlemesini sağlayacaktır.
Profesyonel ruhsal danışmanlığın işe yaradığını nerden anlayabilirim?
Birçok danışan şayet güvenerek ve inanarak seanslara devam eder ve seans dışı vakitlerde önerilen teknikleri her gün gündelik hayatlarında kullanırlarsa 4-5 seans sonra belirtilerinde bir azalma farketmeye başlar. Tıpkı vakitte uygulanan ruhsal testlerde objektif olarak birkaç hafta içinde düşme gerçekleşir. Özetlersek kendisini daha güzel hissetmeye başlar.
