Bazı beşerler daha yeni tanıştıkları yahut şimdi güvenip güvenmeme konusunda emin olmadığı şahıslara bile hayatlarının en özel anlarını, travmalarını, aile sıkıntılarını anlatma eğilimi gösterirler. Güya patlayan bir volkan üzere yaşadıkları ne varsa karşısındaki şahsa birden içlerinde ne varsa boşaltıp dökerler. Birçok vakit bu çok paylaşımın yerini sonrasında “Neden bu kadar çok şeyi anlattım ki” diye bir pişmanlık da alsa, bu karakterdeki bireyler genel olarak gördükleri en ufak ilgi kırıntısında bile yeniden birebir halde tavır takınırlar. Onlar için değerli olan şey inançtan fazla kendini dinleyen birinin olmasıdır. “Hazır şu an beni dinleyen biri varken hepsini de anlatayım.” üzere sıhhatsiz bir fikirle denetimsiz paylaşım yapma eğilimi gösterirler.
İnsanın paylaşım gereksiniminin altındaki sebep anlaşılmış olmaktır. Ancak anlaşılma muhtaçlığı bastırılmışsa ya da uzun müddet karşılanmamışsa, bir fırsat bulduğunda denetimsiz biçimde ortaya çıkabilir. Bu denetimsizce anlatılan şeyler yalnızca bir paylaşım yapmak değil, bir nevi rahatlamaktır. Lakin sağlıklı paylaşımda sonlar vardır. Sağlıklı paylaşmayı bilen kişi kendinden ve özel hayatından bahsederken; ne vakit, kime, ne kadarını anlatacağını seçerek anlatır. Güya içinde boşaltması gereken bir yük varmış üzere karşısına çıkan ve onu dinleyen birinci bireye bu yükün hepsini bırakma eğiliminde değildir. Hudutlar çerçevesinde kendine de onu dinleyen şahsa de hürmet duyarak paylaşmak istediği kadar yaşadığı tecrübeleri, hislerini denetimli halde anlatır.
Bunun bir başka boyutu ise hudut algısıyla ilgili olabilir. Çocuklukta duygusal hudutları ihlal edilen, mahremiyeti korunmayan bireyler yetişkinlikte “ne özel, ne genel” ayrımını net yapamayabilir. Her şey anlatılabilir üzere hissedilir. Zira özel olanın korunması gerektiği öğretilmemiştir.
Bazı durumlarda da çok paylaşım yapmanın sebebi süratli bağ kurma gereksiniminden doğar. “Bu şahsa en özelimi anlatırsam ona ne kadar çok güvendiğimi anlar ve daima yanımda kalır.” üzere bir bilinçaltı fikirle karşısındaki bireyle güçlü bir bağ kurabilmek ismine yeniden bir inanç arayışına girmeden kendiyle alakalı her şeyi anlatır. Aslında bunun da altında öz paha eksikliği yatmaktadır. Bu bireyler anlaşılma ve görülme gereksinimi ağır bastığından inanç duymayı ikinci plana atarak kendini var ettirmeye çalışır. Derin şeyler konuşursak, derin bir bağımız olur inancıyla yaptıkları paylaşımlara hudut koymazlar.
Bunun tahlili öncelikle paylaşılmak istenen tecrübesi kendi içimizde çözümleyebileceğimiz kadar çözümlemekten geçer. Bir olay yaşandığında öncelikle hangi kısmı kendimizde kalmalı, hangi kısmı birilerine anlatılmalı bunu tartmak gerekir. Doğal ki anlatılıp tahminen fikir danışmak isteyeceğimiz durumlar yaşanacaktır, ama her his yaşandığı saniyeden itibaren dışarı çıkmalı üzere bir bakış açısıyla hareket etmeden… Sağlıklı paylaşım yapıldığında sağlam ve muteber insan ilgileri kurulur. Sıhhatsiz yapılan çok paylaşım ise yalnızca kendimize, özelimize yaptığımız bir saygısızlık olarak kalır.
Stajyer Psikolog Dilara Merve Aydın
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
